فعالیت ضد باکتریایی عصاره گلبرگ‌های زعفران (Crocus sativus L.) علیه میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا و عامل فساد مواد غذایی، با تأکید ویژه بر کلستریدیاها

در سال‌های اخیر، علاقه فزاینده‌ای به استفاده از عوامل ضدمیکروبی جدید که قادر به مهار یا از بین بردن باکتری‌های منتقله از غذا یا ایجاد وقفه در شروع فساد مواد غذایی هستند، وجود داشته است. گلبرگ‌های زعفران (Crocus sativus L.)، که معمولاً به عنوان ضایعات حاصل از تولید ادویه زعفران در نظر گرفته می‌شوند، می‌توانند منبعی از ترکیبات زیست‌فعال طبیعی باشند که به عنوان نگهدارنده‌های مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرند. هدف از این کار بررسی خواص ضدباکتریایی دو عصاره هیدروالکلی گلبرگ زعفران به دست آمده با روش‌های خیساندن (SPEA) و حمام اولتراسونیک (SPEB) بود. پلی‌فنول‌های اصلی شناسایی شده در هر دو عصاره، اسیدهای گالیک و کلروژنیک بودند که تقریباً 70٪ از بخش فنلی مورد بررسی را تشکیل می‌دهند. فعالیت ضدباکتریایی با روش انتشار چاهکی آگار، علیه باکتری‌های بیماری‌زا و عامل فساد مواد غذایی مورد مطالعه قرار گرفت. هر دو عصاره عمدتاً علیه باکتری‌های گرم مثبت، به ویژه باکتری‌های متعلق به خانواده کلستریدیاسه (C. perfringens، C. botulinum و C. difficile) فعالیت نشان دادند، با قطر هاله عدم رشد از 13 تا 18 میلی‌متر. خواص ضد باکتریایی علیه کلستریدیاها با تعیین MIC و MBC و انجام آزمایش زمان مرگ، بیشتر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. SPEA مقادیر MIC/MBC کمتری (250 میلی‌گرم در میلی‌لیتر) در مقایسه با SPEB (500 میلی‌گرم در میلی‌لیتر) نشان داد، که نشان می‌دهد می‌تواند در برابر سویه‌های مورد بررسی فعال‌تر باشد، احتمالاً به دلیل محتوای بالاتر اسید گالیک. SPEA و SPEB که در غلظت 1 × MIC آزمایش شدند، فعالیت باکتری‌کشی علیه C. perfringens، C. botulinum و C. difficile نشان دادند و این نتایج نشان می‌دهد که گلبرگ‌های زعفران می‌توانند منبع جایگزین طبیعی ارزشمندی برای نگهدارنده‌های مرسوم باشند. تحقیقات بیشتری برای ارزیابی کاربردهای احتمالی در صنعت غذا مورد نیاز است.

In recent years, there has been a growing interest in the use of novel antimicrobial agents able to inhibit or kill food-borne bacteria or to interrupt the onset of food spoilage. Crocus sativus L. petals, typically considered as waste obtained from saffron spice production, could be a source of natural bioactive compounds to be used as food preservatives. The purpose of this work was to investigate the antibacterial properties of two hydroalcoholic Saffron petal extracts obtained by maceration (SPEA) and by ultrasonic bath (SPEB) methods. The main polyphenols identified in both extracts were gallic and chlorogenic acids, representing almost 70% of the phenolic fraction monitored. The antibacterial activity was studied by the agar well-diffusion method, against food-borne pathogenic and spoilage bacteria. Both extracts showed activity mainly against Gram-positive bacteria, in particular those belonging to the Clostridiaceae family (C. perfringens, C. botulinum and C. difficile), with inhibition zone diameters ranging from 13 to 18 mm. The antibacterial properties against Clostridia were further analyzed, determining MIC and MBC and performing a time-kill test. SPEA showed lower MIC/MBC values (250 mg/mL) compared to SPEB (500 mg/mL), suggesting that it could be more active against the assayed strains, probably because of its higher content of gallic acid. SPEA and SPEB, tested at a concentration of 1 × MIC, showed bactericidal activity against C. perfringens, C. botulinum and C. difficile and these results suggest that saffron petals could represent a valuable natural alternative source to conventional preservatives. Further investigations are needed to evaluate possible applications in the food industry.