عوامل مؤثر بر تخصیص اراضی به زعفران و گسترش آن در شهرستان مرند، ایران

در حال حاضر، آب به عنوان محدودکننده‌ترین عامل در تولید، اولویت کشت را در مناطق مختلف ایران تعیین می‌کند. زعفران یکی از گزینه‌های مناسب برای شرایط خشکسالی است، چرا که دارای ارزش اقتصادی بالا و نیاز آبی کم است که می‌تواند به توسعه پایدار کمک کند. با شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیم به کشت زعفران و گسترش آن، می‌توان سیاست‌های مناسبی را برای بهبود کشت این محصول اجرا کرد. مرند، واقع در استان آذربایجان شرقی ایران، یکی از مناطقی است که کشاورزان در سال‌های اخیر کشت زعفران را آغاز کرده‌اند. تخصیص ۶۸ هکتار از اراضی کشاورزی به این محصول، این شهرستان را به کانون تولید زعفران در شمال غرب کشور تبدیل کرده است. این مطالعه عوامل مؤثر بر تصمیم به کشت و توسعه زعفران در مرند را بررسی کرد. در این راستا، در مجموع ۱۴۰ کشاورز از دو گروه کشت‌کنندگان زعفران و غیرکشت‌کنندگان زعفران انتخاب شدند و سپس رویه دو مرحله‌ای هکمن (Heckman) به کار گرفته شد. نتایج برآورد مرحله اول رویه هکمن نشان داد که سن، آشنایی با کشت زعفران، شرکت در دوره‌های آموزشی زعفران، تعداد دوره‌های ترویجی، وضعیت بازاریابی و وضعیت سوددهی زعفران همگی تأثیر مثبتی بر تصمیم به کشت زعفران داشته‌اند. علاوه بر این، نتایج برآورد الگوی خطی فاز دوم، دیدگاه مبنی بر اینکه سطح تحصیلات کشاورز، کل اراضی کشت‌شده تحت کشت زراعی و باغی، و همچنین ویژگی‌های اراضی کشاورزی تأثیر مثبت و دسترسی به منابع آبی تأثیر منفی بر سطح کشت زعفران دارند، تأیید کرد.

Currently, water, as the most limiting factor in production, determines the priority of planting in different areas of Iran. Saffron is one of the good candidates for drought conditions since it has high economic value and low water requirements that can help with sustainable development. By identifying the factors influencing the decision on saffron cultivation and its expansion, appropriate policies can be implemented to improve the planting of this crop. Marand, located in East Azarbaijan Province, Iran, is one of the areas where farmers have started to grow saffron in recent years. The allocation of 68 hectares of agricultural land to this crop has turned the county into the hub of saffron production in the northwest of the country. This study investigated the factors affecting the decision on saffron cultivation and its development in Marand. To this end, a total of 140 farmers from two groups of saffron growers and non- saffron growers were chosen, and the Heckman’s two-step procedure was then employed. The results of estimating the first step of the Heckman procedure showed that age, familiarity with saffron growing, attending saffron training courses, the number of extension courses, marketing status, and profit status of saffron all had a positive effect on the decision on growing saffron. Moreover, the results of estimating the linear pattern of the second phase corroborated the view that the farmer’s education level, the total area under agricultural and horticultural cultivation, as well as features of agricultural land had a positive impact, and access to water resources had a negative effect on the cultivation area of saffron.