عصاره کلاله زعفران آسیب‌های مغزی و کبدی را در موش‌های صحرایی آلبینوی مسنِ تحت تابش پرتو گاما کاهش می‌دهد.

هدف
این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی احتمالی عصاره کلاله زعفران در کاهش اثرات مخرب پرتو گاما بر مغز و کبد موش‌های صحرایی (رات) مسن انجام شد.

مواد و روش‌ها
بیست و چهار حیوان مسن به سه گروه تقسیم شدند: گروه شاهد، گروه تحت تابش پرتو گاما (۶ گری)، و گروه تحت تابش که عصاره کلاله زعفران (۷۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) را سه بار در هفته به مدت چهار هفته دریافت می‌کردند.

نتایج
قرار گرفتن موش‌های مسن در معرض پرتو گاما منجر به قطعه‌قطعه شدن شدید DNA سالم در بافت‌های مغز و کبد، افزایش معنادار مالون‌دی‌آلدئید (MDA)، اکسید نیتریک (NO)، پروتئین شوک حرارتی (HSP-70)، ماتریکس متالوپروتئیناز (MMP-9) و کاسپاز-۳، و همچنین کاهش چشمگیر سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، کاتالاز و گلوتاتیون پراکسیداز (GPx) گردید. علاوه بر این، پرتو گاما موجب کاهش معنادار سطوح دوپامین و سروتونین در بافت‌های مغز و همچنین کاهش آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) در بافت کبد شد. افزون بر آن، برخلاف گروه شاهد، این پرتوتابی منجر به افزایش معنادار فعالیت گاما-گلوتامیل ترانسفراز (gGT) گردید. با این حال، عصاره کلاله زعفران میزان قطعه‌قطعه شدن DNA سالم را در مقایسه با گروه تحت تابش کاهش داد و شاخص‌های بیوشیمیایی را در هر دو بافت مغز و کبد به‌طور معناداری بهبود بخشید.

نتیجه‌گیری
پرتوتابی گاما به کل بدن موجب بروز استرس اکسیداتیو و التهاب شده و تغییراتی را در وضعیت آنتی‌اکسیدانی و سطوح آنزیم‌های کبدی و ناقل‌های عصبی ایجاد می‌کند. زعفران فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی را در مغز و کبد موش‌های مسن به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده و از شدت ناهنجاری‌های بیوشیمیایی در این اندام‌ها می‌کاهد. این یافته‌ها مؤید پتانسیل زعفران به عنوان عاملی برای کاهش آسیب‌های ناشی از پرتو (radiomitigative agent) در بافت‌های سالم پس از قرار گرفتن در معرض تابش است.

Purpose
This study aimed to investigate the potential efficacy of saffron stigma extract in alleviating the detrimental effects of γ-irradiation on the brain and liver in aged rats.

Materials and methods
Twenty-four aged animals were divided into three groups: a control group, an irradiated group (6 Gy), and an irradiated group receiving saffron stigma extract (75 mg/kg body weight) three times per week for four weeks.

Results
Exposure of aged rats to the γ-radiation led to high fragmentation in the brain and liver tissue as the intact DNA, significant increases in malondialdehyde (MDA), nitric oxide (NO), heat shock protein (HSP-70), matrix metalloproteinase (MMP-9), caspase-3, and marked decreases in superoxide dismutase (SOD), catalase, and glutathione peroxidase (GPx). In addition, the γ-irradiation led to a significant decrease in dopamine and serotonin in the brain tissues, as well as alanine aminotransferase (ALT) and aspartate aminotransferase (AST) in the liver tissue. Furthermore, in contrast to the control rats, it led to a significant elevation in gamma glutamyl transferase (γGT) activity. Nonetheless, saffron stigma extract decreased intact DNA fragmentation relative to that observed in the irradiated subjects and significantly improved the biochemical markers in both brain and liver tissues.

Conclusion
Whole-body γ-irradiation excites oxidative stress and inflammation and also provokes alterations in the antioxidant status and liver enzyme and neurotransmitter levels. Saffron significantly enhances the activity of antioxidant enzymes in the brains and livers of old rats and mitigates the degree of biochemical abnormalities in these organs. These findings support the potential of saffron as a radiomitigative agent for reducing normal tissue damage following radiation exposure.