عامل‌های موثر بر سطح و میزان کاربرد دانش فنی تولیدکنندگان زعفران (مطالعه موردی: استان خراسان جنوبی)

هدف این پژوهش بررسی عوامل موثر بر سطح و میزان کاربرد دانش فنی تولید زعفران در استان خراسان جنوبی است. این مطالعه از نوع پیمایشی می‌باشد. جامعه آماری، همه زعفران‌کاران شهرستان‌های سرایان، فردوس و قاین بوده است که با استفاده از نمونه‌گیری طبقه‌ای ۱۳۳ کشاورز زعفران‌کار شامل ۴۳ نفر از زعفران‌کاران سرایان، ۳۲ نفر از زعفران‌کاران فردوس و ۵۸ نفر از زعفران‌کاران قاین انتخاب شدند و برای جمع‌آوری داده‌ها از ابزار پرسشنامه که پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرانباخ (۸۹/۰) تایید گردیده استفاده شده است. سطح دانش فنی زعفران‌کاران مورد مطالعه با استفاده از چند گویه در ارتباط با مراحل مختلف تولید مورد بررسی قرار گرفته است و نتایج آن با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Excel مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و از آمار تحلیلی نظیر ضریب همبستگی، آزمون t و رگرسیون چندگانه بهره گرفته شده است.

نتایج این مطالعه نشان داد که کم‌ترین سطح دانش فنی زعفران‌کاران در مورد استفاده صحیح از دیسک و روش‌های خشک کردن بوده و بیش‌ترین سطح دانش فنی آنان در مورد مصرف بهینه کود و زمان برداشت بوده است. علاوه بر این مشخص گردید که شرکت در کلاس‌های ترویجی، ارتباطات اجتماعی، رضایتمندی شغلی و تحصیلات سبب افزایش میزان دانش فنی زعفران‌کاران می‌شود و سن و سابقه کشاورزی تأثیری بر میزان دانش فنی آنان ندارد.

This study aims to investigate the factors affecting the level and extent of technical knowledge application among saffron producers in South Khorasan province. The study is a survey-based research. The population consisted of all saffron farmers in Sarayan, Ferdows, and Qaen counties, with 133 farmers selected through stratified sampling (43 from Sarayan, 32 from Ferdows, and 58 from Qaen). Data were collected using a questionnaire with confirmed reliability (Cronbach’s alpha: 0.89). The level of technical knowledge among saffron farmers was assessed through multiple items related to various production stages, and the results were analyzed using SPSS and Excel software, employing analytical statistics such as correlation coefficient, t-test, and multiple regression.

The findings showed that the lowest level of technical knowledge was related to the proper use of disc tillage and drying methods, while the highest level was observed in optimal fertilizer use and harvest timing. Additionally, participation in extension classes, social communication, job satisfaction, and education were found to increase the technical knowledge of saffron farmers, while age and farming experience had no significant impact.