زعفران و ترکیبات زیست‌فعال آن به عنوان محافظ‌های با هدف‌گیری میتوکندری در برابر آسیب‌های اندامی

میتوکندری‌ها تنظیم‌کننده‌های اصلی هموستاز سلولی هستند که تولید انرژی، تعادل ردوکس و مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی را کنترل می‌کنند. اختلال عملکرد آنها عامل اصلی استرس اکسیداتیو، التهاب و آسیب اندام‌ها در طیف وسیعی از بیماری‌ها است. محصولات طبیعی با خواص چند هدفی به عنوان عوامل محافظت‌کننده میتوکندری توجه فزاینده‌ای را به خود جلب کرده‌اند. در میان آنها، زعفران (Crocus sativus L.) و اجزای اصلی آن کروسین، کروستین، سافرانال و مشتق مصنوعی ترانس سدیم کروسینات (TSC) فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی، ضد التهابی و محافظت‌کننده سلولی قوی از خود نشان می‌دهند. شواهد حاصل از مطالعات آزمایشگاهی و درون تنی نشان می‌دهد که این ترکیبات تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) را کاهش می‌دهند، پتانسیل غشای میتوکندری (MMP) را تثبیت می‌کنند و مسیرهای مرگ سلولی، از جمله مسیر ذاتی میتوکندری و پارتانات‌ها را تعدیل می‌کنند. آنها همچنین بیوژنز و پویایی میتوکندری را از طریق مکانیسم‌های مربوط به Drp1/Fis1، MFN، SIRT3، PGC-1α و آبشارهای سیگنالینگ مرتبط افزایش می‌دهند. به طور کلی، شواهد تجربی فعلی نشان می‌دهد که زعفران و مشتقات آن ممکن است کاندیداهای کمکی امیدوارکننده‌ای برای پیشگیری و کاهش آسیب اندام‌های مرتبط با اختلال عملکرد میتوکندری باشند. با این حال، مطالعات بالینی بیشتری برای تأیید اثربخشی درمانی و ایمنی آنها در نمونه‌های انسانی مورد نیاز است.

Mitochondria are central regulators of cellular homeostasis, controlling energy production, redox balance, and programmed cell death. Their dysfunction is a major contributor to oxidative stress, inflammation, and organ injury across a wide spectrum of diseases. Natural products with multi-targeted properties have gained increasing attention as mitochondria-protective agents. Among them, saffron (Crocus sativus L.) and its principal constituents crocin, crocetin, safranal, and the synthetic derivative trans-sodium crocinate (TSC) exhibit potent antioxidant, anti-inflammatory, and cytoprotective activities. Evidence from in vitro and in vivo studies indicates that these compounds reduce reactive oxygen species (ROS) generation, stabilize mitochondrial membrane potential (MMP), and modulate cell death pathways, including the intrinsic mitochondrial pathway and parthanatos. They also enhance mitochondrial biogenesis and dynamics via mechanisms involving Drp1/Fis1, MFN, SIRT3, PGC-1α, and related signaling cascades. Overall, current experimental evidence suggests that saffron and its derivatives may represent promising adjunctive candidates for the prevention and mitigation of organ injury associated with mitochondrial dysfunction. However, further clinical studies are required to validate their therapeutic efficacy and safety in human subjects.