ترکیبات فرّار سه گونه در معرض خطر بحرانی و بومی از جنس کروکوس L. (Iridiaceae) و مقایسه با C. sativus L. (زعفران)

این مطالعه بر اساس تحقیقات شیمیایی سه گونه از گل سوسن (Crocus L.) که در آناتولی مرکزی (اسکی‌شهیر)، ترکیه پراکنده‌اند، انجام شد. ترکیبات فرار با روش میکرو تقطیر از بخش‌های خامه، کلاله–گلبرگ سه گونه بسیار در معرض خطر و بومی از جنس Crocus L. یعنی C. chrysanthus (Herb.) Herb.، C. antalyensis B. Mathew و C. ancyrensis (Herb.) Maw و همچنین از بخش‌های خامه و کلاله C. sativus L. به‌دست آمد و ترکیبات فرار به‌طور همزمان توسط روش‌های GC-FID و GC-MS تحلیل شدند. اتیل سینامات (14.8%)، هپتانال (14%) و هگزاهیدروفارنزیل استون (12.8%) در C. chrysanthus. هگزانال (17.7%)، نونال (17.1%) و اندئکانال (14.7%) در C. antalyensis. β-ایزوفورون (14.4%)، هپتانال (11.5%) و هنه‌ایکوسان (8.5%) در C. ancyrensis. سافرانال (77.9%)، α-ایزوفورون (13.5%) و β-ایزوفورون (2.2%) به‌عنوان اجزای اصلی در نمونه C. sativus شناسایی شدند. علاوه بر این، ساختارهای شیمیایی C. ancyrensis، C. chrysanthus و C. antalyensis برای اولین بار در این مطالعه ارائه شده‌اند.

This study was carried out upon chemical researches of three species Crocus L. that distribute in Central Anatolia (Eskişehir), Turkey. The volatile compounds were obtained by microdistillation of the stylus, stigma-tepal parts of three critically endangered and endemic species of the genus Crocus L., viz. C. chrysanthus (Herb.) Herb., C. antalyensis B. Mathew and C. ancyrensis (Herb.) Maw,and the stylus, stigma parts of C. sativus L. and the volatiles were analyzed by GC-FID and GC-MS, simultaneously. Ethyl cinnamate(14.8%), heptanal (14%), and hexahydrofarnesyl acetone (12.8%) of C. chrysanthus. Hexanal (17.7%), nonanal (17.1%), and undecanal (14.7%) of C. antalyensis. β-Isophorone (14.4%), heptanal (11.5%), and heneicosane (8.5%) of C. ancyrensis. Safranal (77.9%), α isophorone (13.5%), and β-isophorone (2.2%) were detected as main constituents in sample of C. sativus. In addition, chemical structures of C. ancyrensis, C. chrysanthus and C. antalyensis are given in this study for the first time.