بهینه‌سازی میکروپروپاگاسیون و القاء میکروکورم در زعفران (کراکوس ساتیوس L.) با استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی (NAA و BAP) و الکتور اسید سالیسیلیک

هدف این مطالعه بهینه‌سازی شرایط کشت بافت در شرایط آزمایشگاهی برای کراکوس ساتیوس L. (زعفران) با ارزیابی غلظت‌های مختلف NAA (اسید نفتالن‌استیک)، BAP (بنزلامینوپورین) و SA (اسید سالیسیلیک) بر القای کالیوس، باززایی شاخه، ریشه‌زایی و تولید میکروکورم بود. بالاترین نرخ القای کالیوس (46.53٪) با استفاده از 0.5 میلی‌گرم در لیتر NAA، 1 میلی‌گرم در لیتر BAP و 15 میلی‌گرم در لیتر SA به دست آمد. افزایش BAP به 1.5 یا 2 میلی‌گرم در لیتر به‌طور قابل‌توجهی (P < 0.05) تشکیل کالیوس را کاهش داد، که احتمالاً به دلیل اثرات بازدارنده آن بر تمایز و تقسیم سلولی بود.

کاربرد 15 میلی‌گرم در لیتر SA قهوه‌ای شدن بافت را کاهش داد و به‌طور متوسط توسعه کالیوس را در چندین درمان بهبود بخشید، که نشان‌دهنده اثر محافظتی آن در برابر استرس اکسیداتیو است. ترکیب 1 میلی‌گرم در لیتر BAP و 1 میلی‌گرم در لیتر NAA بالاترین نرخ باززایی شاخه (34.90٪) و ریشه‌زایی (15.46٪) را به همراه داشت. تشکیل میکروکورم به‌طور مؤثرترین شکل با استفاده از 0.5 میلی‌گرم در لیتر NAA و 2 میلی‌گرم در لیتر BAP در حضور تمام غلظت‌های آزمایش‌شده SA القا شد. در کل، یافته‌ها نشان می‌دهند که تعادل مناسب تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی، به‌ویژه استفاده هم‌افزایانه از اکسین، سیتوکینین و SA، می‌تواند کارایی کشت بافت زعفران را افزایش دهد و پیامدهای ارزشمندی برای تکثیر و بهبود آن فراهم کند.

The objective of this study was to optimize in vitro tissue culture conditions for Crocus sativus L. (saffron) by evaluating various concentrations of NAA (naphthaleneacetic acid), BAP (benzylaminopurine), and SA (salicylic acid) on callus induction, shoot regeneration, rooting, and microcorm production. The highest callus induction rate (46.53%) was obtained using 0.5 mg/L NAA, 1 mg/L BAP, and 15 mg/L SA. Increasing BAP to 1.5 or 2 mg/L significantly (P < 0.05) reduced callus formation, likely due to its inhibitory effects on differentiation and cell division.

The application of 15 mg/L SA reduced tissue browning and moderately enhanced callus development across multiple treatments, indicating a protective effect against oxidative stress. The combination of 1 mg/L BAP and 1 mg/L NAA yielded the highest shoot regeneration rate (34.90%) and rooting rate (15.46%). Microcorm formation was most effectively induced using 0.5 mg/L NAA and 2 mg/L BAP in the presence of all tested SA concentrations. Overall, the findings suggest that an appropriate balance of plant growth regulators particularly the synergistic use of auxin, cytokinin, and SA can enhance the efficiency of saffron tissue culture, providing valuable implications for its propagation and improvement.