بررسی قانون یک قیمتی در بازارهای محصوالت زراعی ایران )مطالعه موردی: زعفران و لوبیا

بازار محصولات کشاورزی یک بازار فاصله‌ای است که در آن تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در مکان‌های مختلفی توزیع شده‌اند. هدف از این مطالعه، تجزیه و تحلیل قانون “یک قیمت” از طریق ارزیابی پیوستگی و نوع انسجام در بازار دو محصول کشاورزی مورد بررسی (زعفران و لوبیا) در ۱۲ استان مهم کشور ما (مازندران، گیلان، گلستان، تهران، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، سمنان، خراسان رضوی، اصفهان، فارس، کرمان، خوزستان) بود که کل ایران را نمایندگی می‌کردند. در این مطالعه، از لگاریتم شاخص قیمت ماهانه برای دوره ۹ ساله (۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲) استفاده شد. برای تخمین میزان پیوستگی، روش هم‌جمعی جانسن (Johansson’s co-integration) در مدل تصحیح خطای برداری (VECM) و نرم‌افزار Eviews به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که هم‌جمعی کامل بازارها در بلندمدت در بازار هر دو محصول کشاورزی رد شد و فرضیه وجود قانون یک قیمت در بین تمام بازارها اثبات نشد. در مورد برخی محصولات، برخی از استان‌ها به عنوان کنترل‌کننده قیمت عمل می‌کردند. با توجه به نتایج و به منظور افزایش پیوستگی بازارها، پیشنهاد می‌شود تعاونی‌های تولید و توزیع محصولات شکل گیرند و همچنین امکانات و خدمات زیربنایی توسعه یابند.

Agricultural products market is an interval market, where producers and consumers have been distributed at different places. The aim of this study was to analyze the one price law through evaluating the continuity and the type of coherence in the market of 2 depicted agricultural products (saffron and bean) at 12 important provinces of our country (Mazandaran, Gilan, Golestan, Tehran, West Azerbaijan, East Azerbaijan, Semnan, Khorasan Razavi, Isfahan, Fars, Kerman, Khoozestan) which represented the entire of Iran. In this study, the monthly price index logarithm for a 9-year period (1384-92) was used. To estimate the amount of continuity, the Johansson’ co-integration method in vector error correction model (VECM) and Eviews software was applied. The results showed that the complete integration of the markets in the long run was rejected in the market of all 2 agricultural products and the hypothesis of the existence of one rice law among all the markets was not proven. In case of some products, some of the provinces were the governors of the price. According to the results and in order to increase the continuity of the markets, it is suggested to form production and distribution of the products cooperatives and also to develop the facilities and the underlying services.