بررسی تأثیر نااطمینانی نرخ ارز بر صادرات زعفران ایران

یکی از مشکلات اساسی اقتصاد ایران وابستگی آن به درآمدهای حاصل از نفت و محصولات نفتی است که برای رهایی از آن همواره سیاست‌ها و راهکارهای مختلفی در برنامه‌های توسعه کشور در نظر گرفته می‌شود. افزایش صادرات کشاورزی یکی از این راهکارها است. زعفران یکی از محصولات صادراتی مهم ایران است. نوسانات نرخ ارز یک عامل کلیدی و در عین حال مبهم در صادرات محصولات کشاورزی محسوب می‌شود. بنابراین، در این مطالعه، اثر نوسانات نرخ ارز بر صادرات زعفران ایران در کوتاه‌مدت و بلندمدت تحلیل شد. بر این اساس، شاخص نوسانات نرخ ارز با استفاده از مدل خودرگرسیون تعمیم‌یافته ناهمسانی واریانس شرطی (GARCH) محاسبه شد. سپس، اثر نوسانات نرخ ارز بر صادرات زعفران با استفاده از آزمون همجمعی جانسن-یوسلیوس و مدل تصحیح خطای برداری (VECM) مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که در کوتاه‌مدت و بلندمدت، رابطه منفی و معنی‌داری بین نوسانات نرخ ارز و صادرات زعفران وجود دارد. به همین ترتیب، نتایج نشان داد که قیمت صادراتی و تولید داخلی زعفران تأثیر معنی‌دار و مثبتی و قیمت عمده‌فروشی زعفران تأثیر معنی‌دار و منفی بر صادرات این محصول دارد. بنابراین، باید سیاست‌هایی برای کنترل و تثبیت نرخ ارز و شرایط اقتصادی اعمال شود.

One of the fundamental problems of Iran’s economy is its dependence on incomes gained from oil and oil products to get rid of which different policies and solutions always are considered by the country’s development plans. Increasing agricultural exports is one of such solutions. Saffron is one of the important exports of Iran. Exchange rate volatility is a key and yet ambiguous factor in exporting agricultural products. Therefore, in this study, the effect of exchange rate volatility on Iranian saffron exports was analyzed in both short-run and long-run. Accordingly, exchange rate volatility index using the generalized auto-regressive conditional heteroskedasticity model (GARCH) was calculated. Then, the effect of exchange rate volatility on saffron exports using the Johansen-Juselius co-integration test and vector error correction model (VECM) was studied. The results showed that there is a negative and significant relationship between the exchange rate volatility and saffron exports in short-run and long-run. Likewise, the results showed that the export price and the domestic production of saffron have a significant and positive impact and wholesale price of saffron has a significant and negative impact on the exports of this product. Thus, policies to control and stabilize the exchange rate and economic conditions should be applied.