بررسی برخی عوامل مؤثر بر محتوي نیتروژن کلاله زعفران

زعفران (Crocus sativus L.) به عنوان ارزشمندترین محصول کشاورزی جهان، بخش عمده‌ای از صادرات غیرنفتی ایران را تشکیل می‌دهد. با توجه به اهمیت کیفیت محصولات صادراتی و به منظور ارزیابی رابطه بین درصد نیتروژن کلاله زعفران و عوامل مؤثر بر آن، مطالعه‌ای در شهرستان قائنات واقع در استان خراسان جنوبی ایران در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ بر روی ۴۸ مزرعه انجام شد. اطلاعات مورد نیاز در مورد عملکرد گل، نوع و مقدار کودهای شیمیایی و دامی مصرفی از طریق پرسشنامه‌ها جمع‌آوری شد و درصد عناصر کلاله از نمونه‌های گیاهی و خاکی مزارع مناطق مرکزی، نیمبلوک و سده به دست آمد. نتایج نشان داد که بالاترین و پایین‌ترین درصد نیتروژن کلاله به ترتیب با ۲.۹۲٪ و ۲.۶۵٪ در سنین سه و پنج سالگی به دست آمد. درصد نیتروژن کلاله تفاوت معنی‌داری بین کودهای دامی و کودهای نیتروژنی مختلف نشان نداد. درصد نیتروژن کلاله رابطه خطی مثبتی با درصد ماده آلی خاک در تمام سنین و با درصد پتاسیم خاک فقط در سنین دو و سه سالگی نشان داد، در حالی که رابطه خطی منفی بین درصد نیتروژن کلاله و عملکرد گل و همچنین شوری خاک وجود داشت. همچنین، درصد نیتروژن کلاله رابطه خطی منفی با درصد فسفر آن برای مزارع دو و سه ساله و رابطه خطی مثبتی برای مزارع پنج و هفت ساله نشان داد. اگرچه میانگین نیتروژن کلاله (۲.۷۹٪) در محدوده تعیین شده توسط سازمان بین‌المللی استاندارد قرار داشت، با توجه به رابطه معنی‌دار بین درصد نیتروژن کلاله با ماده آلی و شوری خاک، مدیریت حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاهی باید به عنوان مسائل اساسی و مهم در سیستم‌های زراعی در نظر گرفته شود.

Saffron (Crocus sativus L.) as the world most valuable agricultural product possesses the major amount of Iran’s non-oil exports. Due to the importance of the quality of export products and in order to evaluate the relationship between nitrogen percentage of saffron stigma and its effective factors, a study was conducted in Qaenat county located in South Khorasan province, Iran) in which 48 farms were investigated during 2011 and 2012. The required information about theflower yield, type and amount of used fertilizers and animal manure were collected using questionnaires and percentage of the stigma elements were obtained from collected plant and soil samples from farms of central, Nimbolouk and Sedeh districts. The results showed that the highest and lowest percentages of stigma nitrogen were obtained by 2.92% and 2.65% at the ages of three and five years, respectively. Nitrogen percentage of stigma showed no significant difference between different manure and nitrogen fertilizers. Nitrogen percentage of stigma showed a positive linear relationship with percentage of soil organic matter for all ages and with its potassium percentage just for the ages of two and three years, while nitrogen percentage of saffron stigma showed a negative linear relation with flower yield and soil salinity. Also, nitrogen percentage of stigma showed a negative linear relationship with its phosphorus percentage for two and three years-aged farms, and a positive linear relationship was found for five and seven years-aged farms. Although, the amount of stigma nitrogen was (with an average of 2.79%) in limits set by the International Standards Organization, according to significant relationship between the percentage of stigma nitrogen with soil organic matter and salinity, the management of soil fertility and plant nutrition should be considered as essential and important issues in the farming systems.