بررسی اثر باکتری باسیلوس سوبتیلیس بر عملکرد اکوتیپها و صفات مورفوفیزیولوژیک زعفران (Crocus sativus L.)

یکی از عوامل مهم در افزایش عملکرد زعفران، تعیین نوع و میزان کود برای کشت این گیاه است. به منظور بررسی اثر باکتری (Bacillus subtilis) بر عملکرد اکوتیپها و صفات مورفوفیزیولوژیکی گیاه زعفران آزمایشی در دو سال زراعی ۱۳۹۶-۱۳۹۸در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه زنجان به صورت طرح فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی با ۳ تکرار اجرا شد. تیمار ها شامل غلظتهای مختلف باکتری باسیلوس سوبتیلیس در ۵ سطح (عدم باکتری۱۰۸ ،۱۰۶ ، ۱۰۵،( cfu/ml۱۰۲ و اکوتیپهای زعفران در ۲ سطح ( نظنز، زنجان) بودند. صفات مورد ارزیابی شامل صفات مورفولوژیکی (وزن تر و خشک گل، عملکرد تر و خشک کلاله، طول گل و طول دم گل)، صفات فیزیولوژی(کلروفیل کل، آنتی اکسیدان برگ و آنتی اکسیدان گلبرگ) و میزان فسفر برگ بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که کاربرد باکتری باسیلوس سوبتیلیس رشد و عملکرد گیاه زعفران را بهبود بخشید و تمامی صفات رویشی و فیزیولوژی گیاه در سطح احتمال یک درصد معنیدار شد. بیشترین میزان عملکرد تر و خشک کلاله در تیمار cfu/ml ۱۰۸ (به ترتیب ۲/۰۳ و ۰/۴۶ گرم بر متر مربع) و کمترین میزان در تیمار شاهد (به ترتیب ۱/۵۵ و ۰/۳۳ گرم بر متر مربع) بدست آمد. همچنین بالاترین میزان فسفر نیز در این غلظت ۲۰۶۱/۶۶) پی پی ام) و در تیمار زنجان به دست آمد. بنابراین میتوان باکتری باسیلوس سوبتیلیس را به عنوان یک کود زیستی مناسب در راستای افزایش صفات کمی و کیفی در گیاهان به کار برد.

One of the important factors in increasing saffron yield is determining the type and amount of fertilizer for cultivating this plant. In order to investigate the effect of the bacterium Bacillus subtilis on the performance of ecotypes and morphophysiological traits of saffron, an experiment was conducted over two growing seasons (2017-2019) at the research farm of Zanjan University in a factorial design within a completely randomized block design with three replications. The treatments included different concentrations of Bacillus subtilis at five levels (no bacteria, 10², 10⁵, 10⁶, 10⁸ cfu/ml) and saffron ecotypes at two levels (Neyriz and Zanjan). The traits evaluated included morphological traits (fresh and dry weight of flowers, fresh and dry yield of stigmas, flower length, and style length), physiological traits (total chlorophyll, leaf antioxidant, and petal antioxidant), and leaf phosphorus content. The results of the analysis of variance indicated that the application of Bacillus subtilis improved the growth and yield of saffron, and all the vegetative and physiological traits of the plant were significant at the one percent probability level. The highest wet and dry stigma performance was obtained in the treatment with 10^8 cfu/ml (2.03 and 0.46 grams per square meter, respectively), and the lowest was in the control treatment (1.55 and 0.33 grams per square meter, respectively). Additionally, the highest phosphorus content was also observed at this concentration (2061.66 ppm) and in the Zanjan treatment. Therefore, Bacillus subtilis can be used as a suitable biofertilizer for enhancing quantitative and qualitative traits in plants.