“ارزیابی تاثیر تراکم بوته، پوشش گیاهی و سایه‌اندازی بر تعدیل دمای خاک و عملکرد زعفران “

“به منظور بررسي اثر پوشش گياهي و سايه اندازي بر عملكرد زعفران (.L sativus Crocus (آزمايشي به صورت كرتهـاي خـرد شـده در قالب طرح پايه بلوكهاي كامل تصادفي با سه تكرار در ايستگاه تحقيقات كشاورزي گنابـاد بـراي دو سـال زراعـي ٩٨ – ١٣٩٧ و ٩٩ -١٣٩٨ اجراء شد. آزمايش شامل فاكتور اصلي، تراكم بنه در چهار سطح (٩٠،٦٠، ١٢٠ و ١٥٠ بنه در متـر مربـع ) و فـاكتور فرعـي مـديريت بقايـاي گياهي و سايهاندازي در چهار سطح (حذف بقاياي زعفران در پايان فصل رشد به عنوان (شاهد)، حضور بقاياي زعفران در پايان فصـل رشـد ، (شاهد) + استفاده از كلش جو به ميزان ٢ تن در هكتار و در نهايت (شاهد) + استفاده از سايهبان) بود.

بـا توجـه بـه ماهيـت فـاكتور فرعـي، داده هاي فصل دوم رشد مورد اندازهگيري و آناليز قرار گرفت. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه تـراكم و مـديريت پوشـش اثـر معنـي داري (01.0≤p (بر ويژگيهاي رويشي زعفران (تعداد، طول و سطح برگ) داشته اما تأثير تـراكم و اثـر متقابـل تـراكم × پوشـش بـر ايـن صـ فات معنيدار نبود. همچنين نتايج تجزيه واريانس صفات اندازهگيري شده مرتبط با عملكرد نيز حـاكي از تـأثير معنـي دار (01.0≤p (تـراكم بنـه، مديريت پوشش و اثر متقابل تراكم بنه × نوع پوشش بر تعداد، وزن گل و عملكرد اقتصادي كلاله بود.

به نحوي كه بيشترين مقـدار عملكـرد خشك كلاله و وزن تر گل بهترتيب با مقادير ١٦/٥ و ٤١١) كيلوگرم در هكتار) از تيمار تراكم ١٥٠بنه در متـر مربـع و مـديريت اسـتفاده از پوشش كلش غلات و كمترين اين صفات بهترتيب با مقادير ٢/٢ و ٢٠٠) كيلوگرم در هكتار) از تيمار تراكم ٦٠ بنـه در متـر مربـع و پوشـش شاهد حاصل شد. بررسي آناليز رگرسيون گام به گام براي متغيرهاي مرتبط با عملكرد اقتصادي زعفران نشـان داد كـه تعـداد گـل در واحـد سطح به تنهايي توانست ٥٩/٩٠ درصد از تغييرات عملكرد اقتصادي زعفران را تبيين نمايند.

با توجه بـه تـأثير مثبـت اسـتفاده از پوشـش بـر تعديل درجهحرارت خاك در مقايسه با حداكثر دماي روزانه هوا حداقل (٧ درصد) و همزمان شدن اثرات مثبت اين شيوه از مديريت زراعي بـا مرحله گلانگيزي در زعفران به نظر ميرسد كه توصيه كاربردي استفاده از انواع پوشش بويژه كلش غلات با توجـه بـه هزينـه كمتـر آن در مقايسه با سايهبان و همچنين دسترسي سهلتر براي پوشش مزارع زعفران همزمان با شروع فصل گرما ميتواند در جهت پايداري و افزايش عملكرد زعفران مورد توجه باشد. “

“In order to investigate the effects of vegetation covering and shading on the economic yield of saffron (Crocus sativus L.), a split–plot experiment based on Randomized Complete Block Design (RCBD) with three replications was conducted at the Gonabad station for two cropping years (2018-2019, 2019- 2020).
Experiments included main factor, density at four levels (90, 60, 120, and 150 corms per square meter) and sub-factors of crop residue management and shading at four levels (removal of saffron residues at the end of the growing season as (control), presence of saffron residues at the end of the growing season, (control) + useof 2 (t.ha-1) barley straw and finally (control) + use of shading). Due to the nature of sub-factors, the data for the second year of growth were measured and analyzed.

The results of the analysis of variance showed that density and cover management had a significant effect (p≤0.01) on the vegetative characteristics of saffron (number, length, and leaf area). However, the effect of density and the interaction effect of density × covering on vegetative traits had not significant effect. Also, the results of measured traits related to yield showed that the effect of corm density, covering management, and the interaction of corm density × type of covering on the number, flower weight, and economic stigma yield were significant (p≤0.01).

The highest amount of dry stigma yield and fresh weight of flowers with values of 5.16 and 411 (kg.ha-1 ), respectively, achieved from the treatment of 150 corms per square meter density and use of cereal straw covering and the lowest of these traits with values of 2.2 and 200 (kg.ha-1 ) was obtained from the density of 60 corms per square meter and control. Stepwise regression analysis for variables related to saffron economic yield showed that the number of flowers per unit area alone could explain 90.59% of the variation in saffron economic performance.

Considering the positive effect of covering application on adjusting soil temperature compared to the maximum daily air temperature (at least 7%) and the simultaneous positive effect of this method of cropping management with induction of flowering stage in saffron, it seems that the use of different types of covering, especially cereal straw, is recommended to stabilize and improve saffron yield due to its low cost and easier access to covering saffron fields.”