ارزیابی اثر عضویت ایران در موافقت نامه های تجاری بر صادرات زعفران

امروزه کشورهای در حال توسعه به منظور دستیابی به بازارهای هدف ایمن تر و کاهش موانع تجاری، سعی به حضور در توافق نامه های تجاری دارند. ایران نیز در موافقت نامه های تجاری سازمان همکاری های اقتصادی (ECO) و نظام جهانی ترجیحات تجاری (GSTP) حضور دارد. با وجود آن که به طور عمومی این باور وجود دارد که حضور در موافقت نامه های تجاری به طور کلی اثری مثبت بر جریان تجارت کشورها دارد، ولی هیچ تضمینی برای اثر مثبت آن بر تجارت همه کشورها و کالاها وجود ندارد. با توجه به اهمیت صادرات زعفران برای ایران، هدف پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش است که آیا عضویت ایران در توافق نامه های تجاری موجب افزایش صادرات زعفران به کشورهای واردکننده عضو شده است برای دستیابی به این هدف، از الگوی جاذبه و داده های صادرات زعفران در دوره زمانی 2001-2014 استفاده گردید. نتایج نشان داد که متغیرهای درآمد و جمعیت واردکنندگان زعفران اثری مثبت و معنی دار و متغیرهای فاصله جغرافیایی و بحران اقتصادی اثری منفی و معنی دار بر صادرات زعفران داشته است. براساس نتایج، عضویت ایران در موافقت نامه های تجاری اثری منفی و معنی دار (475/3-) بر صادرات زعفران ایران داشته است. به عبارتی عضویت در موافقت نامه های تجاری نتوانسته موجب افزایش صادرات زعفران ایران به شرکای تجاری عضو در موافقت نامه ها شود. این موضوع بیانگر این است که صادرکنندگان علی رغم وجود ظرفیت های مناسب نتوانسته اند که از آن بهره ببرند، لذا پیشنهاد می شود که شرکت های صادراتی زعفران، از بسترهای نهادی و قانونی ایجاد شده به واسطه حضور ایران در این موافقت نامه های تجاری جهت اتخاذ سیاست ها و استراتژی های مناسب بازاریابی بلندمدت جهت افزایش صادرات زعفران ایران به شرکای تجاری عضو توافق نامه و توسعه سبد بازارهای صادراتی هدف بهره ببرند.

Nowadays, developing countries aim to participate in trade agreements in order to access safer target markets and reduce trade barriers. Iran is also a member of the trade agreements of the Economic Cooperation Organization (ECO) and the Global System of Trade Preferences (GSTP). Although there is a general belief that participation in trade agreements generally has a positive effect on the trade flows of countries, there is no guarantee that it will have a positive effect on the trade of all countries and goods. Considering the importance of saffron exports for Iran, the present study aims to answer the question of whether Iran’s membership in trade agreements has led to an increase in saffron exports to importing member countries. To achieve this goal, the gravity model and saffron export data from the period 2001-2014 were used. The results showed that the GDP and population variables of the saffron-importing countries had a positive and significant effect, while geographical distance and the economic crisis had a negative and significant effect on saffron exports.According to the results, Iran’s membership in trade agreements has had a negative and significant effect (-3.475) on the export of Iranian saffron. In other words, membership in trade agreements has not led to an increase in Iranian saffron exports to trade partners that are members of these agreements. This indicates that exporters, despite having suitable capacities, have not been able to take advantage of them. Therefore, it is recommended that Iranian saffron export companies utilize the institutional and legal frameworks created by Iran’s participation in these trade agreements to adopt appropriate long-term marketing policies and strategies to increase Iranian saffron exports to trade partners within the agreements and to expand the target export market portfolio.