ارزیابی اثر دگرآسیبی و ضد قارچی غلظت های مختلف عصاره آبی برگ و بنه زعفران بر گیاه خرفه و قارچ پنی سیلیوم

امروزه عوارض ناشی از کاربرد علف کشها و قارچ کشهای شیمیایی به عنوان یکی از چالش های بسیار مهم زیست محیطی در دنیا مطرح شده است. از این رو استفاده از مواد طبیعی دارای توان علف کشی و قارچ کشی میتواند به عنوان جایگزینی برای این ترکیبات مطرح گردد. از این رو به منظور ارزیابی خاصیت دگرآسیبی و ضد قارچی عصاره آبی برگ و بنه زعفران بر جوانه زنی خرفه، رشد خرفه در گلدان و اثر ضدقارچی بر قارچ بیماری زای پنیسیلیوم سه آزمایش مجزا به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملًا تصادفی با سه تکرار به ترتیب در آزمایشگاه تحقیقات بذر، گلخانه تحقیقاتی و آزمایشگاه بیماریهای گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در سال 1397 انجام شد. تیمارهای آزمایشی اثر دگرآسیبی در آزمایشگاه و گلخانه شامل دو نوع اندام زعفران (برگ و بنه) و شش غلظت عصاره آبی (صفر، 5/0 ،1 ،5/1 ،2 و 4 درصد وزنی- حجمی) و تیمارهای آزمایش اثر ضدقارچی
شامل دو نوع اندام زعفران (برگ و بنه) و هفت غلظت عصاره آبی (صفر، 0078/0 ،0312/0 ،0625/0 ،25/0 ،1 و 4 درصد وزنی- حجمی) بود. صفات مورد مطالعه در آزمایش اول شامل درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه، وزن خشک ریشه چه، و وزن خشک ساقه چه خرفه، در آزمایش دوم شامل درصد سبز شدن، وزن تازه و خشک اندام های هوایی خرفه و در آزمایش سوم درصد ممانعت از رشد میسلیوم قارچ .sp Penicillium بودند. نتایج نشان داد که غلظت عصاره و نوع عصاره اثر معنیداری بر خصوصیات جوانه زنی شامل درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، میانگین زمان جوانه زنی، قوه نامیه، طول ریشه چه، طول ساقه چه، وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه دارند. درحالیکه اثر متقابل غلظت در نوع عصاره بر درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، قوه نامیه و طول ریشه چه معنیدار شد. بیشترین غلظت عصاره به ترتیب موجب کاهش 4/52 ،
4/71 ،7/81 و 2/79 درصدی میانگین زمان جوانه زنی، طول ریشه چه، وزن خشک ساقه چه و وزن خشک ریشه چه در مقایسه با شاهد شد. عصاره بنه باعث کاهش 5/8 ،5/21 ،7/20 و 2/19 درصدی میانگین زمان جوانه زنی، طول ریشه چه، وزن خشک ساقه چه و وزن خشک ریشه چه در مقایسه با عصاره برگ شد. نتایج آزمایش گلدانی نیز نشان داد که غلظت عصاره و نوع عصاره و همچنین اثر متقابل آنها بر درصد سبز شدن، وزن تازه اندام های هوایی و وزن خشک اندام های هوایی معنیدار است. عصاره برگ در بیشترین غلظت به ترتیب 7/86 ،7/85 و 8/85 درصد و عصاره بنه در بیشترین غلظت به ترتیب 7/98 ،8/97 و 98 درصد کاهش در درصد سبز شدن و وزن تازه و خشک اندامهای هوایی خرفه را نشان دادند. نتایج آزمایش بر روی قارچ پنیسیلیوم نیز نشان داد که عصاره برگ و بنه زعفران دارای اثر ضدقارچی میباشند. در نهایت، نتایج این آزمایش ها نشان داد که اثر ممانعت کنندگی از جوانه زنی و رشد خرفه و همچنین اثر ضدقارچی در عصاره بنه زعفران بیشتر از عصاره برگ است. لذا با در نظر گرفتن
نتایج این تحقیق و انجام پژوهش های بیشتر در زمینه اثر دگرآسیبی و قارچ کشی عصاره اندام های زعفران می توان جهت تولید علف کش و قارچ کش طبیعی اقدام کرد.

Nowadays, the side effects of using synthetic herbicides and fungicides have been identified as one of the most important environmental challenges in the world. Therefore, the use of natural materials with herbicidal and fungicidal power can be considered as an alternative to synthetic compounds. To evaluate the natural allelopatic and fungicidal properties of aqueous leaves and corm extracts of saffron on seed germination, plant growth of common pursalne, and antifungal effects on Penicillium sp, three separated factorial layout were conducted based on a completely randomized design with three replications in Seed Research Laboratory, Research Greenhouse and Plant Disease Laboratory of Birjand University of Agriculture during 2019. Experimental treatments in the lab and greenhouse consisted of two types of saffron tissues (leaves and corm) and six concentrations of aqueous saffron extract (0, 0.5, 1, 1.5, 2 and 4% m/v) and antifungal treatments consisted of two types of saffron organs (leaves and corm) and six concentrations of aqueous extract (0, 0.0078, 0.0312, 0.0625, 0.25, 1, 1.5, 2 and 4% m/v). The traits studied in the first experiment included germination percent, germination rate, root length, dry root weight, and dry shoot weight. In the second experiment traits included emergence percentage, fresh and dry weight of shoot and in the third experiment mycelium growth inhibition of Penicillium sp. The results showed that the extract concentrations and types had a significant effects on germination characteristics including germination percent, germination rate, mean germination time, germination, root length, shoot length, root dry weight and shoot dry weight. However the interaction effect of the type and concentration extracts on germination percent, germination rate seed viability and root length was significant. The mean germination time, root length, shoot and root dry weight were decreased up to 52.4%, 71.4%, 81.7% and 79.2%, compared to control at the highest extract concentration.