اثر بستر کاشت و سطوح کود نیتروژن بر رشد و عملکرد زعفران (کروکوس ساتیووس)

“زعفران گرانترین محصول کشاورزی و گرانبهاترین ادویه جهان است. لذا تالش در جهت کاهش اثرات عوامل محدود کننده رشد آن و حصول افزایش عملکرد این محصول امری ضروری است. این تحقیق به منظور بررسی اثر بستر کاشت و سطوح مختلف کود نیتروژن بر رشد و عملکرد زعفران در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده زعفران دانشگاه تربتحیدریه بصورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و با سه تکرار در سال زراعی 96-1395 به انجام رسید. تیمارها شامل بستر کاشت در دو سطح شامل خاک کشت نشده زعفران )خاک شاهد( )S1 )و خاک کشت شده زعفران )S2 )به عنوان کرتهای اصلی و مصرف کود نیتروژن در چهار سطح شامل عدم مصرف کود )N0 ،)مصرف 50( N50 ،)100( N100 )و 150( N150 )کیلوگرم در هکتار نیتروژن از منبع اوره به عنوان کرتهای فرعی در نظر گرفته شد.

نتایج آزمایش که از دادههای سال دوم حاصل شد نشان داد که بستر کاشت اثر معنیداری بر تمامی صفات اندازهگیری شده داشت، به طوریکه در بین تیمارهای بستر کاشت، کاربرد خاک کشت شده زعفران در سالهای قبل باعث کاهش 72/12 درصدی طول برگ، 53/27 درصدی وزن بنه، 88/31 درصدی تعداد بنه دختری، 10/40 درصدی تعداد گل در متر مربع، 53/42 درصدی وزن تر گل، 88/42 درصدی وزن تر گلبرگ، 01/40 درصدی وزن خشک گلبرگ، 71/18 درصدی وزن تر پرچم، 40/26 درصدی وزن خشک پرچم، 41/43 درصدی وزن تر کالله و 64/50 درصدی وزن خشک کالله در مقایسه با خاک شاهد گردید. اثر مقادیر مختلف کود شیمیایی نیتروژن نیز بر تمام صفات مورد بررسی معنیدار بود.

به طوریکه در تمامی صفات اندازهگیری شده مصرف 150 کیلوگرم در هکتار کود سبب افزایش صفات گردید. البته برای صفات زایشی گیاه نظیر تعداد گل، وزن تر گل، وزن تر و خشک گلبرگ، وزن تر و خشک پرچم، و وزن تر و خشک کالله بین کاربرد 150 و 100 کیلوگرم در هکتار کود تفاوت آماری معنیداری مشاهده نشد. نتایج ضرایب همبستگی صفات نیز نشان داد که همبستگی مثبت و معنیداری بین صفات رویشی و زایشی گیاه وجود دارد. در بین صفات زایشی گیاه نیز وزن تر و خشک کالله به عنوان جزء مهم و اقتصادی گیاه بیشترین همبستگی را با صفت تعداد گل در متر مربع داشتند. در مجموع، با توجه به نتایج بدست آمده توصیه میشود در زمینی کشت شود که قبل از آن تحت کشت چندساله زعفران نبوده باشد، در غیر اینصورت باید اصول آیشبندی و اصالح و حاصلخیزی خاک رعایت شود”

This research aimed to investigate the effect of planting bed and nitrogen fertilizer levels on growth and yield of saffron. For this work a field experiment was conducted in 2016-17 in research farm of Saffron Institute of University of Torbat Heydarieh. Experimental treatments were performed based on a randomized complete block design as split plot arrangement with three replications. Treatments consisted of two levels of planting bed: soil of without planted saffron in previous years (Control soil) (S1) and soil of planted saffron in previous years (Contaminated soil) (S2) as the main-plots; and four levels of nitrogen fertilizer: no nitrogen (0) (N0), 50 (N50), 100 (N100) and 150 (N150) kg/ha nitrogen fertilizer from urea source as the sub-plots.

The research results, which was obtained from the data of the second year, showed that planting bed had significant effect on all measured factors. So that application of contaminated soil led to an decrease in 12.72 percent for leaf length, 27.53 percent for corm weight, 31.88 percent for No. of replacement corms, 40.10 percent for No. of flower, 42.53 percent for flower fresh weigh, 42.88 percent for petal fresh weight, 40.01 percent for petal dry weight, 18.71 percent for stamen fresh weight, 26.40 percent for stamen dry weight, 43.41 percent for stigma fresh weight and 56.04 percent for stigma dry weight in compare with control soil.

Effect of different nitrogen fertilizer levels was significant on all measured factors. So that consumption of 150 kg/ha nitrogen fertilizer led to increasing amounts of all measured factors. However for saffron reproductive factors such as flower fresh weigh, petal fresh and dry weight, stamen fresh and dry weight, stigma fresh and dry weight wasn’t seen any significant different between treatment of 150 and 100 kg/ha nitrogen fertilizer.