اثر استراتژی‌های بازاریابی بر عملکرد صادرات محصولات کشاورزی: مورد مطالعه زعفران در ایران

روند صادرات در برخی کشورهای در حال توسعه مانند ایران نشان می‌دهد که علاوه بر عوامل برون‌زا مانند نوسانات نرخ ارز و سیاست‌های دولت، متغیرهای درون‌زا نیز بر حجم و ارزش صادرات محصولات تأثیر دارند. در میان عوامل درون‌زا، نقش استراتژی‌های بازاریابی بسیار مهم است. در مطالعه حاضر، نقش استراتژی‌های بازاریابی شامل نفوذ در بازار، توسعه بازار، توسعه محصول و تمایز بر عملکرد صادراتی شرکت‌های صادرکننده زعفران در استان خراسان رضوی ایران با استفاده از مدل رگرسیون داده‌های پانل مکانی بررسی شد. برای محاسبه شاخص عملکرد صادرات، چهار مؤلفه سودآوری شرکت، حجم فروش، رشد فروش و شدت صادرات در نظر گرفته شد. داده‌ها و اطلاعات مورد استفاده در این مطالعه از سرشماری ۱۴ شرکت صادرکننده زعفران در طول سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ به‌دست آمده است.نتایج نشان می‌دهد که استراتژی‌های بازاریابی شامل تمایز، توسعه بازار و توسعه محصول تأثیر مثبت و قابل توجهی بر عملکرد صادراتی شرکت‌های زعفران در ایران داشته‌اند. بنابراین، با به‌کارگیری استراتژی‌های بازاریابی مناسب در بازارهای مختلف، می‌توان عملکرد صادراتی را ارتقاء داد.

The trend of export in some developing countries such as Iran shows that, in addition to exogenous factors such as exchange rates volatility and government policies, endogenous variables also affect the volume and value of products export. Among endogenous factors, the role of marketing strategies is very important. In the current study, the role of marketing strategies of market penetration, market development, product development, and differentiation on the export performance of saffron exporting companies in Khorasan Razavi Province in Iran was investigated using spatial panel data regression model. In order to calculate the export performance index, the four components of firm’s profitability, sales volume, sales growth, and export intensity were considered. Data and information used in the study were obtained from a census of 14 saffron exporting companies during 2011-2016. The results show that marketing strategies of differentiation, market development, and product development had a significant positive effect on the export performance of saffron companies in Iran. Therefore, by applying appropriate marketing strategies in different markets, export performance could be enhanced.