آشکارسازی پهنه های مستعد جهت کشت زعفران از نظر آب و هوایی در استان همدان

شناخت اقلیم و بررسی نیازهای اکولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهان زراعی و داروئی از مهم ترین عوامل موثر در تولید محصول می باشند. زعفران به عنوان گران ترین محصول کشاورزی و داروئی جهان نقش مهمی در تولید محصولات خوراکی و داروئی دارد. بنابراین اگر بتوان با توجه به نیازمندی های حرارتی و رطوبتی این محصول، مناطق کشت زعفران را شناسایی نمود، عملا می توان به عملکرد بیشتری در واحد سطح دست یافت. هدف از انجام این پژوهش، شناسایی توان های بالقوه اقلیمی و تعیین میزان انطباق آنها با نیازهای اکولوژیک زعفران در استان همدان می باشد. به همین منظور پارامترهای اقلیمی مانند: میزان بارندگی سالیانه، حداقل درجه حرارت در طول دوره رشد، میانگین درجه حرارت، ساعات آفتابی، روزهای یخبندان، از پایگاه داده های اقلیمی در بازه زمانی ۲۰ساله(۱۹۹۶تا ۲۰۱۵) و پارامترهای محیطی از جمله: نوع خاک، از لایه خاک های استان همدان سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، شیب منطقه و ارتفاع از سطح دریا از لایه نقشه های توپوگرافی۲۵۰۰۰/۱ استان همدان سازمان نقشه برداری کشور تهیه شد. در این تحقیق اثرات عناصر اقلیمی و عوامل محیطی فوق بر پهنه بندی اقلیمی زعفران به صورت انفرادی و گروهی(همپوشانی لایه های اطلاعاتی) با استفاده از GIS و نرم افزار Arc Map در یک مدل اقلیمی- مکانی با استفاده از مدل همپوشانی وزن دار و روش سلسله مراتبی AHP بررسی شده و طبق نتایج بدست آمده استان همدان از نظر استعداد کشت زعفران در حدود۳۵ % بسیار مناسب،۷۲/۲۵ درصد از سطح مساحت آن مستعد کشت بوده و این محدود به شهرستان های جنوبی و شرقی استان که شامل شهرستان های ملایر، نهاوند، تویسرکان و اسدآباد و نواحی شرقی همدان و قهاوند می باشد.

Recognition of climate and studying the ecological and physiological requirements of crops and medicinal plants are among the most important factors involving in agricultural production. As the most expensive agricultural and medicinal product in the world, saffron plays an important role in producing edible and medicinal products. Therefore, identifying the climatically capable areas for saffron cultivation according to its thermal and moisture requirements, may lead to better performance in the cultivated areas. The purpose of this study is to identify potential climatic capabilities and determine their adaptation with ecological requirements of saffron in Hamedan province. For that reason, climatic parameters such as: annual rainfall, minimum temperature during the growth cycle, average temperature, sunshine hours, freezing period, extracted from the climate database in 20 years period (1996 to 2015) and environmental parameters such as: type of soil, from the soil layer of Hamedan province extracted from Jahad Keshavarzi organization of Hamedan, slope and sea level of the area extracted from layer of 1:25000 Hamedan province topographic maps from Iran mapping organization. In this study, the effects of climatic and environmental factors mentioned above on the climatic zoning of saffron were investigated individually and in groups (overlapping information layers) using GIS and Arc Map software in a climatic spatial model using weighted overlay model and the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. Results of the study showed that , in terms of saffron cultivation capabilities, Hamedan Province is nearly 35% suitable, and 72.25% of its area is capable of saffron cultivation and this is limited to the southern and eastern cities of the province, including: Malayer, Nahavand, Tuiserkan, Asad abad and the eastern areas of Hamedan and Ghahavand.