تأثیر زعفران بر افسردگی، اضطراب و اختلال خلقی: مرور سیستماتیک و فراتحلیل ۳۴ کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده با ارزیابی GRADE

پیش‌زمینه
این مطالعه یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز را ارائه می‌دهد که به ارزیابی اثرات مصرف مکمل *Crocus sativus* L. (زعفران) بر اضطراب، افسردگی و اختلالات خلقی در بزرگسالان می‌پردازد. با توجه به یافته‌های متناقض در کارآزمایی‌های بالینی پیشین، نویسندگان شواهد حاصل از کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌‌شده با دارونما را تلفیق کردند تا اثربخشی کلی زعفران بر پیامدهای سلامت روان را روشن سازند.

روش‌ها
این مرور بر اساس دستورالعمل‌های PRISMA و با جستجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی SCOPUS، PubMed و Web of Science تا ژوئیه ۲۰۲۵ انجام شد. مطالعات واجد شرایط شامل شرکت‌کنندگان بزرگسال و مداخلاتی با حداقل مدت زمان چهار هفته بودند که در آن‌ها زعفران تنها تفاوت میان گروه‌های مداخله و کنترل محسوب می‌شد. خطر سوگیری (Risk of bias) با استفاده از ابزارهای کاکرین و قطعیت شواهد با استفاده از چارچوب GRADE ارزیابی شد. اثرات تلفیقی به صورت تفاوت میانگین وزنی (WMD) همراه با فاصله اطمینان ۹۵ درصد (95% CI) محاسبه گردید و ناهمگونی داده‌ها از طریق تحلیل‌های زیرگروهی و متا-رگرسیون بررسی شد.

نتایج
در مجموع ۳۴ کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌‌شده (RCT) با شرکت ۱۷۶۹ نفر وارد مطالعه شدند. مصرف مکمل زعفران به طور معنی‌داری نمرات مقیاس افسردگی بک (BDI) (۱۴ کارآزمایی؛ ۸۱۷ شرکت‌کننده؛ WMD = -4.39؛ 95% CI: -6.64 تا -2.15؛ p < 0.001؛ I2 = 92.3%) و مقیاس اضطراب بک (BAI) (۶ کارآزمایی؛ ۳۳۹ شرکت‌کننده؛ WMD = -5.06؛ 95% CI: -8.44 تا -1.68؛ p = 0.003؛ I2 = 94.8%) را کاهش داد. هیچ اثر معنی‌داری برای مقیاس‌های HDRS، HARS یا POMS مشاهده نشد. بر اساس معیارهای گروه کاری GRADE، قطعیت شواهد در سطح متوسط ​​ارزیابی گردید.

نتیجه‌گیری
یافته‌ها حاکی از آن است که مصرف مکمل زعفران ممکن است یک مداخله مکمل مؤثر برای کاهش علائم افسردگی و اضطرابِ گزارش‌شده توسط خودِ افراد (self-reported) در بزرگسالان باشد. عدم مشاهده اثرات در ارزیابی‌های بالینی (توسط متخصص)، بر ضرورت انجام کارآزمایی‌هایی با کیفیت بالا تأکید دارد.

Background
This study presents a systematic review and meta-analysis evaluating the effects of Crocus sativus L. (saffron) supplementation on anxiety, depression, and mood disorders in adults. Given the inconsistent findings of prior clinical trials, the authors synthesized evidence from randomized, placebo-controlled trials to clarify saffron’s overall efficacy on mental health outcomes.

Methods
The review was conducted in accordance with PRISMA guidelines, with comprehensive searches of SCOPUS, PubMed, and Web of Science up to July 2025. Eligible studies included adult participants and interventions lasting at least four weeks, with saffron as the sole difference between intervention and control groups. Risk of bias was assessed using Cochrane tools, and the certainty of evidence was evaluated using the GRADE framework. Pooled effects were calculated as WMDs with 95%CI, and heterogeneity was explored through subgroup and meta-regression analyses.

Results
A total of 34 RCTs comprising 1769 participants were included. Saffron supplementation significantly reduced scores on BDI (14 trials; 817 participants; WMD = −4.39, 95% CI: −6.64 to −2.15, p < 0.001, I2 = 92.3%) and the BAI (6 trials; 339 participants; WMD = −5.06, 95% CI: −8.44 to -1.68, p = 0.003, I2 = 94.8%). No significant effects were observed for the HDRS, HARS, or POMS. The certainty of evidence was rated as moderate according to the GRADE Working Group criteria.

In conclusion, the findings suggest that saffron supplementation may be an effective complementary intervention for reducing self-reported depressive and anxiety symptoms in adults. Lack of clinician-rated effects underscores need for high-quality trials.