تعیین پروفایل فیتوشیمیایی و ارزیابی برون‌تنی (in vitro) و درون‌تنی (in vivo) فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ضدسرطانی یک فرمولاسیون چندگیاهی.

بار جهانی ابتلا به سرطان، نیاز به ابداع روش‌های درمانی جدید، مقرون‌به‌صرفه و کم‌سمّیت را ایجاب می‌کند. مسئله پژوهشی در این مقاله، بررسی پروفایل فیتوشیمیایی، پتانسیل آنتی‌اکسیدانی و فعالیت ضدسرطانی یک فرمولاسیون گیاهی ترکیبی (هیدرو-اتانولی) متشکل از گیاهان «آشواگاندا» (*Withania somnifera*) و «زعفران» (*Crocus sativus*) بود. حضور آلکالوئیدها، فلاونوئیدها، ترکیبات فنولی و ترپنوئیدها از طریق غربالگری کیفی تأیید شد. تحلیل‌های کمی نشان‌دهنده مقادیر بالای ترکیبات فنولی کل (۱۸۵/۶ ± ۸/۳ میلی‌گرم GAE/g) و فلاونوئیدها (۷۲/۴ ± ۴/۱ میلی‌گرم QE/g) بود. آنالیز GC-MS حضور ترکیبات زیست‌فعال عمده‌ای نظیر لوپئول، کاریوفیلن‌اکسید و فیتول را آشکار ساخت. این فرمولاسیون فعالیت‌های آنتی‌اکسیدانی قوی (وابسته به غلظت) را در آزمون‌های مهار رادیکال DPPH (با مقدار IC50 برابر ۲۲/۵ میکروگرم در میلی‌لیتر)، پاکسازی H2O2 و NO، و همچنین آزمون FRAP (با مقدار ۸۵۰ میکرومولار معادل Fe(II)/g) نشان داد. آزمون‌های سمیت سلولی برون‌تنی (MTT) روی سلول‌های سرطانی MCF-7، A549 و HeLa، سمیت سلولی انتخابی بالایی را با مقادیر IC50 به ترتیب برابر ۴۵/۲، ۶۲/۱ و ۵۳/۷ میکروگرم در میلی‌لیتر نشان دادند؛ در حالی که سمیت سلولی در فیبروبلاست‌های غیرسرطانی MRC-5 پایین بود (IC50 > 200 میکروگرم در میلی‌لیتر). این یافته‌ها حاکی از آن است که فرمولاسیون آشواگاندا-زعفران حاوی غلظت بالایی از آنتی‌اکسیدان‌های زیست‌فعال است و اثر ضدسرطانی انتخابی دارد که احتمالاً ناشی از مجموعه‌ای از کنش‌های متقابل پرو-اکسیدانی و آنتی‌اکسیدانی است. این نتایج نشان می‌دهد که این ترکیب می‌تواند به عنوان یک عامل کمکی یا پیشگیرانه در حوزه انکولوژی (سرطان‌شناسی) توسعه یابد.

The world cancer induction burden demands the creation of new cost effective and less toxic treatment modalities. The research problem addressed in this paper was to examine phytochemical profile, antioxidant potential and anticancer activity of Ashwagandha (Withania somnifera) and Saffron (Crocus sativus) hydro-ethanol polyherbal formulation. The presence of alkaloids, flavonoids, phenolics and terpenoids was confirmed by qualitative screening. Total phenolic (185.6 ± 8.3mg GAE/g) and flavonoid (72.4 ± 4.1mg QE/g) contents were found to be high through quantitative analysis. The GC-MS analysis showed the presence of major bioactive compounds, such as lupeol, caryophyllene oxide and phytol. The formulation showed strong antioxidant activities (concentration dependent) in DPPH (IC50: 22.5 µg/mL), H2O2, and NO scavenging and FRAP (850 µM Fe(II) E/g) assays. MTT in vitro cytotoxicity assays of MCF-7, A549 and HeLa cancer cells revealed high selective cytotoxicity with IC50 values of 45.2, 62.1 and 53.7 µg/ml, respectively and low cytotoxicity in non-cancer MRC-5 fibroblasts (IC50>200 µg/ml). These findings reveal that Ashwagandha-Saffron formulation is endowed with a high concentration of bioactive antioxidants, and selective anticancer action, probably through a set of pro-oxidant antioxidant actions. This shows that it may further be developed as an adjunctive or preventive agent in oncology.