هدف قرار دادن تجمع آمیلوئید بتا و التهاب عصبی در بیماری آلزایمر: پیشرفت‌ها و چشم‌اندازهای آتی

بیماری آلزایمر (AD) یک اختلال نورودژنراتیو پیشرونده و شایع‌ترین علت زوال عقل در سالمندان است. در میان ویژگی‌های پاتولوژیک متنوع AD، تجمع آمیلوئید بتا (Aβ) و التهاب عصبی به عنوان مکانیسم‌های مرکزی و مرتبط با پیشرفت بیماری شناخته می‌شوند. این بررسی به طور خاص بر روی این دو فرآیند تمرکز دارد و محدودیت‌های دارویی فعلی در اصلاح پاتولوژی بیماری را برجسته می‌کند. محصولات طبیعی مانند کورکومین، رسوراترول، جینکو بیلوبا، اپی‌گالوکاتچین گالات (EGCG)، کروسین، آشواگاندا و کانابیدیول (CBD) فعالیت امیدوارکننده‌ای در تعدیل تجمع Aβ و مسیرهای التهابی عصبی نشان داده‌اند و اثرات محافظت عصبی چند هدفی را در مطالعات پیش‌بالینی ارائه می‌دهند. با این حال، کاربرد درمانی آنها به دلیل حلالیت ضعیف، بی‌ثباتی، متابولیسم سریع و نفوذپذیری محدود سد خونی-مغزی (BBB) همچنان با مشکل مواجه است. برای غلبه بر این موانع، سیستم‌های دارورسانی مبتنی بر فناوری نانو – از جمله نانوذرات پلیمری، نیوزوم‌ها، نانوذرات لیپیدی جامد و حامل‌های مبتنی بر کیتوزان – به عنوان استراتژی‌های مؤثر برای افزایش هدف‌گیری مغز، فراهمی زیستی و اثربخشی دارویی ظهور کرده‌اند. ما بینش‌های مکانیکی و رویکردهای نانوپزشکی مربوط به این مواد زیست‌فعال را خلاصه می‌کنیم و پتانسیل آنها را در توسعه درمان‌های اصلاح‌کننده بیماری در آینده مورد بحث قرار می‌دهیم. این بررسی با تمرکز بر تجمع Aβ و التهاب عصبی، دیدگاهی هدفمند در مورد نقش در حال تکامل ترکیبات طبیعی و نانوحامل‌ها در درمان آلزایمر ارائه می‌دهد.

Alzheimer’s disease (AD) is a progressive neurodegenerative disorder and the most common cause of dementia in the elderly. Among the diverse pathological features of AD, amyloid beta (Aβ) aggregation and neuroinflammation are recognized as central and interlinked mechanisms driving disease progression. This review focuses specifically on these two processes and highlights current pharmacological limitations in modifying disease pathology. Natural products such as curcumin, resveratrol, Ginkgo biloba, epigallocatechin gallate (EGCG), crocin, ashwagandha, and cannabidiol (CBD) have shown promising activity in modulating Aβ aggregation and neuroinflammatory pathways, offering multi-target neuroprotective effects in preclinical studies. However, their therapeutic application remains hindered by poor solubility, instability, rapid metabolism, and limited blood-brain barrier (BBB) permeability. To overcome these barriers, nanotechnology-based drug delivery systems-including polymeric nanoparticles, niosomes, solid lipid nanoparticles, and chitosan-based carriers-have emerged as effective strategies to enhance brain targeting, bioavailability, and pharmacological efficacy. We summarize the mechanistic insights and nanomedicine approaches related to these bioactives and discuss their potential in developing future disease-modifying therapies. By focusing on Aβ aggregation and neuroinflammation, this review provides a targeted perspective on the evolving role of natural compounds and nanocarriers in AD treatment.