از مزرعه تا آزمایشگاه: بررسی پتانسیل فیتوشیمیایی زباله‌های زیستی زعفران کالابریایی (Crocus sativus L).

زعفران (Crocus sativus L.) به طور گسترده برای ادویه به دست آمده از کلاله‌ها کشت می‌شود، در حالی که زیست توده گل باقی مانده به عنوان زباله زیستی دور ریخته می‌شود. دسترسی به ترکیب فیتوشیمیایی این باقیمانده‌ها می‌تواند ارزش‌گذاری آنها را به عنوان یک منبع کم‌هزینه و پایدار برای کاربردهای تغذیه‌ای فعال کند. در این زمینه، یک رویکرد کمی مبتنی بر 1H NMR، که با HPLC-DAD و LC-MS تکمیل می‌شود، برای توصیف جامع زباله‌های زیستی زعفران به کار گرفته شد. در مجموع ۴۰ متابولیت توسط NMR شناسایی و تعیین مقدار شدند، از جمله اسیدهای آمینه (۶۱۱.۱ ± ۳۶.۵ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه)، کربوهیدرات‌ها (۲۸۰۱.۴ ± ۳۳.۷ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه)، لیپیدها (۷۰۲.۷ ± ۲۸.۲ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه) و ترکیبات خاص زعفران مانند کروسین (۵۹۶.۶ ± ۲۱.۵ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه)، پیکروکروسین (۱۱۲۶.۳ ± ۱۸.۹ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه)، سافرانال (۳۹۸.۴ ± ۱۴.۸ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه) و کروستین (۱۳.۴ ± ۰.۴ میلی‌گرم در ۱۰۰ گرم وزن تازه). جداسازی هدفمند بیشتر امکان شناسایی کامپفرول 3-O-سوفوروزید (15.44 ± 0.61٪ وزنی/وزنی در عصاره اتانولی خشک) و 3-هیدروکسی-γ-بوتیرولاکتون را فراهم کرد. به طور کلی، نتایج، ترکیب متابولیت غنی ضایعات تولید زعفران را برجسته می‌کند و از پتانسیل استفاده مجدد آن به عنوان منبع ارزشمندی از مواد تشکیل دهنده کاربردی در چارچوب اقتصاد چرخشی پشتیبانی می‌کند.

Saffron (Crocus sativus L.) is widely cultivated for the spice obtained from the stigmas, while the remaining floral biomass is discarded as biowaste. Accessing the phytochemical composition of these residues could enable their valorization as a low-cost and sustainable resource for nutraceutical applications. In this context, a quantitative 1H NMR-based metabolite profiling approach, complemented by HPLC-DAD and LC-MS, was employed to comprehensively characterize saffron biowaste. A total of 40 metabolites were identified and quantified by NMR, including amino acids (611.1 ± 36.5 mg/100 g FW), carbohydrates (2801.4 ± 33.7 mg/100 g FW), lipids (702.7 ± 28.2 mg/100 g FW), and saffron-specific compounds such as crocin (596.6 ± 21.5 mg/100 g FW), picrocrocin (1126.3 ± 18.9 mg/100 g FW), safranal (398.4 ± 14.8 mg/100 g FW), and crocetin (13.4 ± 0.4 mg/100 g FW). Targeted fractionation further allowed the identification of kaempferol 3-O-sophoroside (15.44 ± 0.61% w/w in dry ethanolic extract) and 3-hydroxy-γ-butyrolactone. Overall, the results highlight the rich metabolite composition of saffron production waste and support its potential reuse as a valuable source of functional ingredients within a circular economy framework.