جداسازی مؤثر پیکروکروسین و کروسین‌ها از زعفران: از HPTLC تا دستیابی به استاندارد کاری

زعفران به طور گسترده کشت و به عنوان ادویه استفاده می‌شود. داده‌های اخیر منتشرشده در مورد ترکیب شیمیایی و پتانسیل فارماکولوژیک زعفران، استفاده از آن را در داروسازی و پزشکی تعیین می‌کند. روش پیشنهادی کروماتوگرافی لایه نازک با کارایی بالا (HPTLC) جداسازی خوبی از ۱۱ آنالیت فراهم می‌کند. ارزیابی کیفیت زعفران (نمونه‌های ایران، اوکراین، اسپانیا، مراکش) بر اساس مونوگراف فارماکوپه اروپا و ISO 3632 بود. روش HPTLC برای کمی‌سازی سافرانال، کروسین و پیکروکروسین پیشنهاد و اعتبارسنجی شد. محتوای کروسین‌ها در زعفران اوکراینی از ۱۷.۸۰٪ تا ۳۳.۲۵٪ بود. بر اساس نتایج ارزیابی کیفی و کمی، نمونه زعفران از زاپوریژیا (اوکراین) بالاترین محتوای ترکیبات را داشت و برای دستیابی به استانداردهای کاری پیکروکروسین و کروسین‌ها (trans-4GG، trans-2G، trans-3Gg) با کروماتوگرافی preparative انتخاب شد. ترکیبات از عصاره لیوفیلیزه زعفران با استفاده از ستون Symmetry Prep C18 (۳۰۰ × ۱۹ میلی‌متر × ۷ میکرومتر) جداسازی شدند و با تکنیک‌های طیف‌سنجی (HPLC-DAD، UPLC-ESI-MS/MS) شناسایی گردیدند. خلوص کروسین‌ها و پیکروکروسین بیش از ۹۷٪ بود. روش نوین پیشنهادی برای دستیابی به استانداردهای کاری ساده و قابل تکرار برای تحلیل روتین کنترل کیفیت زعفران است.

Saffron is widely cultivated and used as a spice. Recently published data on the chemical composition and pharmacological potential of saffron determine its use in pharmacy and medicine. The proposed high-performance thin-layer chromatography (HPTLC) method allows good separation of 11 analytes. The saffron quality (Iran, Ukraine, Spain, Morocco samples) assessment was based on the European Pharmacopoeia monograph and ISO 3632. The HPTLC method for the safranal, crocin, and picrocrocin quantification was proposed and validated. The crocins content in Ukrainian saffron was from 17.80% to 33.25%. Based on qualitative and quantitative assessment results, the saffron sample from Zaporizhzhia (Ukraine) had the highest compounds content and was chosen to obtain the working standards of picrocrocin and crocins (trans-4GG, trans-2G, trans-3Gg) by preparative chromatography. The compounds were isolated from lyophilized extract of saffron using a Symmetry Prep C18 column (300 × 19 mm × 7 µm), and identified by spectroscopic techniques (HPLC-DAD, UPLC-ESI-MS/MS). The purity of crocins and picrocrocin was more than 97%. A novel method proposed to obtain working standards is simple and reproducible for the routine analysis of saffron quality control.