اثرات کشت زعفران در تغییرات کالبدی-فضایی روستای فتح آباد (شهرستان رشتخوار در استان خراسان رضوی)

بافت کالبدی سکونتگاه‌های روستایی بسته به گذر زمان و با توجه به شرایط متفاوت قابل تغییر است. این تغییر حاصل تعامل و ارتباط متقابل با عوامل و اثرات محیطی و اقتصادی و اجتماعی است. در این راستا، اقتصاد خانوارهای روستایی نقش قابل توجهی در تغییر بازی می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثرات درآمدزایی زعفران بر تغییر بافت کالبدی-فضایی روستای فتح‌آباد در شهرستان رشتخوار بوده است. در این پژوهش، نقش درآمدزایی زعفران در 355 خانوار زعفران‌کار ساکن در روستای فتح‌آباد بررسی شد. بدین منظور، ابتدا ضمن مطالعات اسنادی و بازدیدهای اولیه میدانی، طیف گسترده‌ای از شاخص‌ها متناسب با شرایط روستای مورد مطالعه تعیین گردید. سپس جمع‌آوری داده‌ها براساس شاخص‌های انتخابی، با استفاده از فرم مشاهدات میدانی و پرسشنامه‌های روستا و خانوار انجام شده است.

همچنین برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از تحلیل‌های آماری و نرم‌افزار SPSS استفاده گردید. یافته‌های پژوهش مؤید آن است که بین درآمدزایی زعفران و توسعه مسکن و ساخت‌وسازها در محدوده مورد مطالعه ارتباط معناداری وجود دارد. ضریب همبستگی بین سطح زیرکشت زعفران و توسعه مسکن و ساخت‌وسازها 0.591 است که با توجه به مقادیر حاصل، با سطح اطمینان 99 درصد می‌توان گفت که بین این دو متغیر، ارتباط مستقیم و معنادار با همبستگی متوسط برقرار است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که هرچه سطح زیرکشت زعفران بیشتر شود، میزان تولید زعفران بیشتر و در نتیجه سطح درآمدزایی بیشتر می‌شود که در نهایت منجر به بهبود مسکن و توسعه ساخت‌وسازها در محدوده مورد مطالعه می‌شود.

The physical texture of rural settlements can change over time and according to different conditions. This change is the result of interaction and mutual relationship with environmental, economic and social factors and effects. In this regard, the economy of rural households plays a significant role in the change. The aim of the present study is to investigate the effects of saffron income generation on the change in the physical-spatial texture of Fath Abad village in Rashtkhwar County. In this research, the role of saffron in generating income in 355 saffron-growing households living in FathAbad village was investigated. For this purpose, first, in addition to documentary studies and initial field visits, a wide range of indicators were determined in accordance with the conditions of the village under study. Then, data collection was carried out based on selected indicators using field observation forms and village and household questionnaires.

Also, statistical analyses and SPSS software were used to analyze the data. The research findings confirm that there is a significant relationship between saffron income generation and housing and construction development in the study area. The correlation coefficient between saffron cultivation area and housing and construction development is 0.591, which, considering the resulting values, can be said with a confidence level of 99% that there is a direct and significant relationship between these two variables with a medium correlation. The results of the study indicate that the greater the area under saffron cultivation, the greater the saffron production and, as a result, the higher the level of income generation, which ultimately leads to improved housing and construction development in the study area.