مروری بر تحقیقات انجام‌شده در مورد تنش خشکی و روش‌های کاهش اثرات آن بر زعفران (Crocus sativus L.)

تنش خشکی یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی است که تعادل اسمزی گیاهان را مختل می‌کند و در نتیجه رشد و عملکرد آن‌ها را کاهش می‌دهد. زعفران گیاهی است که به دلیل خواص دارویی و آشپزی خود شناخته شده است. طعم متمایز، عطر و رنگ پر جنب و جوش آن را به یک ماده مورد تقاضا در غذاهای مختلف و طب سنتی تبدیل کرده است. با توجه به اینکه زعفران گیاهی پیازدار و چندساله است، عوامل محیطی مختلف می‌توانند بر رشد و نمو آن تاثیر بسزایی داشته باشند. ایران کشوری کم‌آب به شمار می‌رود و بخش زیادی از منابع آبی آن تبخیر می‌شود. بر اساس تحقیقات انجام‌شده حدود ۹۰ درصد از آب کشور در کشاورزی مصرف می‌شود. تنش خشکی با کاهش جذب آب از طریق ریشه و تاثیر بر فرآیندهای متابولیک حیاتی گیاه، منجر به کاهش رشد و عملکرد گیاه می‌شود. تنش خشکی منجر به تغییر در متابولیسم مواد مغذی، رشد ریشه، شاخه، سطح برگ، سطح رنگدانه‌های فتوسنتزی، تعادل هورمونی و سرعت تنفس گیاه می‌شود. روش‌های مختلفی جهت کاهش اثرات تنش خشکی در گیاه زعفران وجود دارد که می‌توان به استفاده از سوپرجاذب‌ها، کودهای زیستی، عناصر غذایی، محلول‌پاشی، سروتونین و تنظیم‌کننده‌های رشد و غیره اشاره کرد.

Drought stress is one of the most significant abiotic stresses that disrupts plant osmotic balance, consequently reducing growth and yield. Saffron, known for its medicinal and culinary properties, is valued for its distinct flavor, aroma, and vibrant color, making it a sought-after ingredient in various cuisines and traditional medicine. As a perennial bulbous plant, saffron’s growth and development are heavily influenced by environmental factors. Iran, a water-scarce country, loses a significant portion of its water resources to evaporation, with approximately 90% of its water used in agriculture. Drought stress reduces water uptake through roots and affects vital metabolic processes, leading to decreased plant growth and yield. It alters nutrient metabolism, root and shoot growth, leaf surface area, photosynthetic pigment levels, hormonal balance, and respiration rates. Various methods to mitigate drought stress in saffron include the use of superabsorbents, biofertilizers, nutrient elements, foliar application, serotonin, and plant growth regulators.