پیش‌نگری نمایه‌های حدی دما بر اساس سناریوهایRCP در شمال شرق کشور

یافته‌های هیات بین‌الدولی تغییر اقلیم نشان از افزایش میانگین و مقادیر حدی دما تحت شرایط گرمایش جهانی دارد. در این بین شرق کشور منطقه‌ای مستعد برای کاشت گیاه زعفران می‌باشد. از آنجا که این گیاه حساس به مقادیر حدی دما می‌باشد، لذا در این تحقیق چشم‌انداز رخدادهای حدی دمایی منطقه در سه دوره آینده نزدیک (2050-2026)، میانه (2075-2051) و دور (2100-2076) تحت سناریوهای واداشت تابشی RCP مورد مطالعه قرار گرفت. برای برآورد چشم‌انداز آینده از داده‌های مدل MPI-ESM-LR از سری مدل‌های CMIP5 که با استفاده از روش آماری BCSD ریزمقیاس شده بودند، استفاده شد. با استفاده از نرم‌افزار RClimDex، نمایه‌های حدی استخراج گردیدند. نتایج این پژوهش نشان دادند که در سه دوره آینده نزدیک، میانه و دور و تحت هر دو سناریوی RCP4.5 و RCP8.5، شاخص­های حدی گرم افزایش وشاخص حدی سرد کاهش می‌یابند. همچنین شاخص­های بیشینه دمای حداکثر روزانه (TXx)، کمینه ماهانه دمای حداکثر روزانه (TXn)، تعداد شب‌های حاره­ای (TR20)، کمینه ماهانه دمای حداکثر روزانه (TXn) در همه ایستگاه­ها روند افزایشی داشته است، در حالی‌که درصد روزهایی که دمای حداکثر کمتر از صدک دهم باشد (TX10P)که نشان‌دهنده کاهش روزهای سرد می­ باشد، برای همه ایستگاه­ها داری روند منفی است. شیب تغییرات شاخص های مورد بررسی در سناریویRCP8.5 در ایستگاه‌های مورد مطالعه بیشتر از شیب تغیییرات ﺳﻨﺎرﯾﻮی RCP4.5 ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد، که این شیب تغییرات در اغلب شاخص‌ها در آینده دور بیشتر از آینده نزدیک می باشد.

The findings of the Intergovernmental Panel on Climate Change indicate an increase in both average and extreme temperature values under global warming conditions. In this context, the eastern part of the country is a suitable region for saffron cultivation. Since this plant is sensitive to extreme temperature values, this study investigated the future projections of extreme temperature events in the region for three periods: near future (2026-2050), mid-century (2051-2075), and far future (2076-2100) under RCP radiative forcing scenarios. To estimate future projections, data from the MPI-ESM-LR model of the CMIP5 model series, statistically downscaled using the BCSD method, were used. Extreme indices were extracted using the RClimDex software. The results of this study showed that in all three future periods—near, mid, and far—and under both RCP4.5 and RCP8.5 scenarios, warm extreme indices increase while cold extreme indices decrease. Additionally, the indices of maximum daily temperature (TXx), minimum monthly maximum daily temperature (TXn), number of tropical nights (TR20), and minimum monthly maximum daily temperature (TXn) showed an increasing trend at all stations. While the percentage of days when the maximum temperature is below the 10th percentile (TX10P), which indicates a decrease in cold days, shows a negative trend for all stations, the slope of changes in the examined indices under the RCP8.5 scenario will be greater at the studied stations than under the RCP4.5 scenario. Moreover, this slope of changes in most indices will be higher in the distant future compared to the near future.