“پهنه‌بندی اقلیمی کشت زعفران در استان همدان: رویکردی برای تغییر الگوی کشت “

“افزايش دما، کاهش بارندگي، شوري خاک، افت شديد سطح سفرههاي آب زيرزميني و خشکساليهاي طوالنيمدت، بازنگري در الگوي کشت گياهان زراعي و جايگزيني محصوالت سازگار با شرايط حال حاضر را به امري اجتنابناپذير بدل کرده است. بر اين اساس، پژوهش حاضر با هدف مکانيابي مناطق مستعد کشت زعفران و با در نظر گرفتن نيازهاي اکولوژيک اين محصول انجام شد. در اين زمينه برمبناي روش تحليل سلسلهمراتبي )AHP )در محيط نرمافزار 3.GIS10/ARC مدلسازي صورت گرفت و سپس اطالعات تحليل فضايي شد.

شاخصها و دادههاي استفادهشده شامل اطالعات مربوط به زمين و خاک و دادههاي اقليمي با طول دورة آماري مشترک 03ساله )8074 -8034 )از ايستگاههاي سينوپتيک و کليماتولوژي مناطق مختلف استان همدان گردآوري شد؛ سپس براساس اهميت هر شاخص با استفاده از مدل AHP ،معيارها در سطح منطقة پژوهش وزندهي شد. براي تحليل فضايي، اطالعات به نرمافزار choice Expert وارد و خوشهبندي، ارزشگذاري معيارها و تلفيق اطالعات انجام و درنهايت الية نهايي توليد شد. نتايج نشان داد 93/97 درصد از اراضي استان همدان براي کاشت زعفران در کالسهاي کامالً مناسب و مناسب، 6/76 درصد در شرايط نسبتاً مناسب و 73/89 درصد در کالس نامناسب قرار گرفتند.

دشتهاي کامالً مناسب کاشت محصول زعفران شامل کبودرآهنگ، همدان و بخشي از رزن است و اسدآباد، تويسرکان و بخشي از مالير و نهاوند در کالسهاي نامناسب قرار دارند. براساس نقشة نهايي هر ميزان از سمت جنوب، جنوب غرب و جنوب شرق به سمت شمال استان پيش برويم، به ميزان استعداد مناطق براي کشت زعفران افزوده ميشود و اين شرايط تا جايي ادامه مييابد که به دليل وجود عوامل اکولوژيکي، کشت اين محصول توجيهپذيرتر است”

“Increasing temperature, decreasing rainfall, soil salinity, a severe decline in groundwater aquifers, prolonged droughts, revising the crop cultivation pattern, and replacing products that are compatible with the current conditions have become inevitable. Accordingly, the present study was conducted to locate areas susceptible to cultivating saffron and taking into account the ecological needs of this product. In this regard, based on the Analytical Hierarchy Process (AHP) analysis method in the ARC/GIS10.3 software environment, modeling was performed and then the information was spatially analyzed. The parameters and data used included earth and soil data and climatic data with the duration of a 30-year common statistical period (1985-1015) were collected from synoptic and climatological stations in different regions of Hamedan province.

Then, based on the importance of each parameter, using the AHP model, the weight of the criteria was measured at the study area level. For spatial analysis, the information was entered into the Expert Choice Software, and clustering, criterion evaluation, and data integration were performed and finally, the final layer was produced.
The results showed that 56.56% of the land in Hamedan Province was used for saffron cultivation in perfectly suitable and suitable classes, 27.7% was in relatively suitable conditions, and 15.69% was in unsuitable classes. Plains suitable for planting saffron included Kaboudar Ahang, Hamedan, and part of Razan. And Asadabad, Tuyserkan, and parts of Malayer and Nahavand were in inappropriate classes. According to the final map, as we move from the south, southwest, and southeast to the north of the province, the potential of the regions for saffron cultivation will increase and this situation will continue until the cultivation of this crop is more justifiable due to ecological factors”