پاسخ کمی و کیفی زعفران به شدت نور و تغذیه در کشت هیدروپونیک

با وجود سابقه طولانی کشت زعفران در ایران، اتکا به روش‌های سنتی همچنان ادامه دارد و پاسخگوی تقاضای رو به رشد بازار نیست. فناوری‌های گلخانه‌ای و کشت هیدروپونیک با افزایش تولید کلاله، کاهش نیروی کار و مقابله با چالش‌های اقلیمی راه‌حلی ارائه می‌دهند. آزمایشی در سال ۱۳۹۸ در گلخانه‌های تحقیقاتی دانشگاه شاهد برای بررسی تأثیر شدت‌های نور مصنوعی و غلظت‌های مختلف محلول غذایی بر عملکرد کمی و کیفی زعفران در شرایط هیدروپونیک انجام شد. این مطالعه در قالب طرح اسپلیت پلات بر پایه طرح کاملاً تصادفی انجام شد. فاکتور اصلی شامل شدت‌های مختلف نور سفید (۲، ۴، ۸ و ۱۶ مول بر متر مربع در روز) و فاکتور فرعی شامل غلظت‌های مختلف محلول غذایی هوگلند (۰.۷۵، ۱.۴ و ۲.۸ دسی زیمنس بر متر) بود. نتایج نشان داد که شرایط بهینه (شدت نور تا ۸ مول بر متر مربع در روز و غلظت‌های غذایی ۰.۷۵ تا ۱.۴ دسی زیمنس بر متر) منجر به افزایش ۳.۶۴ برابری عملکرد گل زعفران و افزایش ۲.۰۹ برابری وزن خشک کلاله شد. این تیمارها همچنین به طور معنی‌داری محتوای کروسین، پیکروکروسین و سافرانال را افزایش داده و کیفیت ادویه را به ترتیب ۵.۴۳، ۱۰.۳۰ و ۸.۲۲ برابر بهبود بخشیدند. شدت نور به طور معنی‌داری بر وزن بنه مادری تأثیر گذاشت، در حالی که غلظت مواد مغذی تأثیری نداشت، اگرچه تغذیه یکنواخت همراه با شدت نور بالاتر، قطر بنه مادری را افزایش داد. این یافته‌ها کارایی استفاده از شدت‌های نور تا ۸ مول بر متر مربع در روز و غلظت‌های محلول غذایی هوگلند ۰.۷۵ تا ۱.۴ دسی زیمنس بر متر را برای کشت هیدروپونیک زعفران در گلخانه برجسته می‌کند.

Despite the lengthy history of saffron cultivation in Iran, the reliance on traditional methods persists and falls short of meeting the growing market demand. Greenhouse technologies and hydroponic cultivation provide a solution by boosting stigma production, reducing labor, and addressing climatic challenges. An experiment was conducted in 2019 at the research greenhouses of Shahed University to examine the impact of artificial light intensities and nutrient concentrations on the quantitative and qualitative performance of saffron under hydroponic conditions. The study followed a split- plot scheme based on a completely randomized design. The main factor involved varying white light intensities (2, 4, 8, and 16 mol.m-2.d-1), while the subfactor included different Hoagland nutrient solution concentrations (0.75, 1.4, and 2.8 dS.m-1). Results showed that optimal conditions (light intensity up to 8 mol.m-2.d-1 and nutrient concentrations of 0.75 to 1.4 dS.m-1) led to a 3.64- fold increase in saffron flower yield and a 2.09- fold increase in stigma dry weight. These treatments also significantly enhanced crocin, picrocrocin, and safranal content, improving the spice’s quality by 5.43, 10.30, and 8.22 times, respectively. Light intensity significantly influenced the weight of the mother corm, while nutrient concentration did not, although consistent nutrition combined with higher light intensity increased the mother corm’s diameter. These findings highlight the effectiveness of using light intensities up to 8 mol.m-2.d-1 and Hoagland nutrient concentrations of 0.75 to 1.4 dS.m-1 for hydroponic saffron cultivation in greenhouses.