رابطه بین تغییرات ترکیبات فنولی و نیتروژن در گیاه زعفران (.L sativus Crocus ) در شرایط زراعی

این مطالعه با هدف ارزیابی روند تغییرات محتوای فنولیک و نیتروژن در اندام‌های هوایی، زیرزمینی و ریزوسفیر زعفران بر اساس طرح بلوک کامل تصادفی با چهار تکرار در طول دو سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ انجام شد. چهار نمونه‌برداری به شرح زیر انجام شد: ریزوسفیر، پیازک و برگ‌ها در اوایل اکتبر، اوایل فوریه ۲۰۰۹، و اوایل می، اوایل جولای ۲۰۱۰ از مزارع چهار ساله در بخش مرکزی روستای ابرود در شهر تربت حیدریه نمونه‌برداری شدند. برای اندازه‌گیری محتوای کل فنولیک و نیتروژن به ترتیب از روش ریز Folin Cio-Calteau و روش‌های میکرو کجلدال استفاده شد. نتایج نشان داد که محتوای نیتروژن و فنولیک اندام‌های هوایی و زیرزمینی زعفران و ریزوسفیر در مراحل نمونه‌برداری تفاوت معنی‌داری داشتند (p≤۰.۰۵). محتوای نیتروژن و فنولیک برگ‌ها بسیار بالاتر از پیازک و ریزوسفیر بود. بنابراین، بالاترین محتوای فنولیک در مراحل اول، دوم، سوم و چهارم نمونه‌برداری به ترتیب برای پیازک، برگ، برگ و ریزوسفیر با مقادیر ۳.۱۳۳.۱۳۳.۱۳، ۷.۴۷۷.۴۷۷.۴۷، ۱۱.۴۸۱۱.۴۸۱۱.۴۸ و ۰.۲۸۰.۲۸۰.۲۸ میلی‌گرم بر کیلوگرم ثبت شد. حداکثر محتوای نیتروژن در این مراحل به ترتیب برای پیازک، برگ، برگ و ریزوسفیر با مقادیر ۱.۶۰۱.۶۰۱.۶۰، ۲.۲۹۲.۲۹۲.۲۹، ۱.۱۴۱.۱۴۱.۱۴ و ۰.۹۱۰.۹۱۰.۹۱ میلی‌گرم بر کیلوگرم مشاهده شد. با افزایش محتوای نیتروژن، محتوای فنولیک به صورت خطی افزایش یافت، به طوری که ضریب همبستگی محتوای نیتروژن و فنولیک برابر با r۲=۰.۹۲∗∗\text{r}^{۲}=۰.۹۲^{**}r۲=۰.۹۲∗∗ تعیین شد. افزایش مصرف نیتروژن که تحت تأثیر افزایش تخصیص کربن به دلیل افزایش تولید فتوسنتزی است، منجر به افزایش غلظت‌های فنولیک به عنوان یکی از مهم‌ترین متابولیت‌های ثانویه شد.

This study was conducted with the aim of evaluating the trend of changes in phenolics and nitrogen contents in aerial, underground and rhizosphere of saffron based on a randomized complete block design with four replications during two years of 2008 and 2009. Four samplings were performed as follows: rhizosphere, corm and leaves were sampled in early Oct., early Feb., 2009, and early May, early July, 2010 from four- year old farms in central section of Abrood village in Torbat-e-Heidarieh city. In order to measure total phenolics and nitrogen contents Folin Cio-Calteau micro method and micro-kjeldahl methods were applied, respectively. Results showed that nitrogen and phenolic contents of saffron aerial and underground organs and rhizosphere were significantly different during sampling stages (p≤0.05). Nitrogen and phenolic contents of leaves were much higher than corm and rhizosphere. So the highest phenolic contents in the first, second, third and fourth sampling stages were recorded for corm, leaf, leaf and rhizosphere with 3.13, 7.47, 11.48 and 0.28 mg.kg-1, respectively. The maximum nitrogen contents in these stages were observed for corm, leaf, leaf and rhizosphere with 1.60, 2.29, 1.14 and 0.91 mg.kg, respectively. By increasing nitrogen content, phenolic increased linearly, so that correlation coefficient of nitrogen and phenolic contents were determined equal to r2=0.92**. Increase of nitrogen use affected by increase of carbon allocation due to increasing photosynthate production caused to increase phenolic concentrations as one of the most important secondary metabolites.