تحلیل راهبردی گردشگری مراتع: تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید از دیدگاه مرتع داران و کارشناسان حوزه تیل آباد استان گلستان

گردشگری به عنوان یکی از خدمات زیست بوم های مرتعی همچنین برای حمایت و حفاظت از مراتع در سند توسعه کشورهای دنیا مورد توجه دولت ها و مدیران سرزمین قرار گرفته است. هدف از این پژوهش وضعیت سنجی گردشگری مراتع حوزه تیل آباد استان گلستان با استفاده از دیدگاه مرتع داران و کارشناسان و تحلیل راهبردی آن است. ازاین رو پس از شناسایی عوامل قوت، ضعف، فرصت و تهدید گردشگری به وسیله ی مصاحبه های فردی، وزن دهی و اولویت بندی عوامل از طریق پرسشنامه در بین 60 نفر از کارشناسان و مرتع داران انجام شد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها با استفاده از مدل SWOT، انجام شد. نتایج نشان داد در بین عوامل قوت “زیبا شناختی فصلی همچون گل دهی زعفران در دوره مشخص سال” و “درآمد اقتصادی ناشی از گردشگری مراتع برای مرتع داران” با وزن نهایی 389/0 و 287/0، و از میان عوامل ضعف “نبود سیستم جمع آوری زباله و تاثیر زباله در زیبایی شناختی چشم انداز” و “عدم استفاده از دانش و نیروی بومی مردم محلی برای مدیریت گردشگری” با وزن نهایی 552/0 و 413/0، به ترتیب توسط مرتع داران و کارشناسان با بالاترین اولویت معرفی شدند. از میان عوامل فرصت “اجرای پروژه بین المللی ترسیب کربن در منطقه و ظرفیت های مالی آن” و “تبادل و ترویج متقابل فرهنگ ها” با وزن نهایی 590/0 و 645/0 و از میان عوامل تهدید “ضعف فرهنگ گردشگری در بین گردشگران و بازدیدکنندگان و نبود فرهنگ منابع طبیعی” با وزن نهایی 449/0 و 690/0 با بالاترین اولویت معرفی شدند. بر اساس نتایج مدل، موقعیت راهبردی گردشگری مراتع توسط مرتع داران تدافعی (WT) و توسط کارشناسان رقابتی (WO) تعیین گردید.

Ecotourism as one of rangeland ecosystem services in the development plan of countries has been considered by governments and land managers. The goal of this study is a strategic analysis of rangeland ecotourism in Til Abad -Golestan province using pastoralists and rangeland experts’ point of view. In this order, after identification of strengths, weaknesses, opportunities and weaknesses factors of rangeland ecotourism through face-to-face interviews, weighing and prioritization of factors conducted by a semi-structured questionnaire between 60 experts and pastoralists via SWOT model. Result showed that between strength factors ‘seasonal aesthetic such as flowering of Saffron over a specific period of year’ and ‘economic income on account of rangeland ecotourism for pastoralists’ with final weight of 0.389 and 0.287 were introduced with highest prioritization by pastoralists and experts. Among weakness factors ‘lack of waste collection system and effect of garbage on aesthetic feature of the landscape’ and ‘lack of taking traditional knowledge and local human sources into consideration for ecotourism management’ with final weight of 0.552 and 0.413 were introduced. ‘Execution of international carbon sequestration project in the region and its economic potential’ and ‘reciprocal transmission of local cultures’ with final weigh of 0.590 and 0.645 were identified among opportunity factors. Among threat factors ‘weakness of ecotourism visitor’s culture and lack of natural resources culture’ with final weight of 0.449 and 0.669 was determined with highest prioritization by pastoralists and experts. In addition, strategic situation of rangeland ecotourism was determined as ‘defensive’ (WT) by pastoralists and ‘competitive’ (WT) by experts. Key words: SWOT model, strategic analysis, ecotourism, ecosystem services.