تأثیر پرایمینگ هورمونی و وزن بنه بر عملکرد گل و خصوصيات بنه‌های دختری زعفران در سال اول

زعفران يکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی و دارویی ایران است که نقش مهمی در صادرات غيرنفتی دارد. با وجود اينکه ايران پيش‌ترين سطح زير کشت را دارا می‌باشد ولی ميزان عملکرد آن در مقايسه با توليد جهاني پایین است. اين پژوهش به منظور بررسی عملکرد گل و خصوصيات کمّي بنه‌های دختری زعفران تحت تأثير پرایمينگ تنظيم‌كننده‌های رشد گياهي و دو اندازه مختلف بنه به صورت فاکتوريل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در چهار تكرار، تحت شرايط گلدانی در مزرعه تحقيقاتي پرديس ابوريحان دانشگاه تهران اجرا شد. بنه‌های بزرگ (10-8 گرم) و کوچک (5-3 گرم) زعفران با اسيدجیبرليک (GA₃)، ساایتوکينین (BA) و اکساین (IBA) با غلظت 250ppm به صورت مجزا و قبل از کاشت پرایمينگ هورمونی شدند. صفاتی از قبیل زمان شروع گلدهی، تعداد و عملکرد گل، وزن‌تر گل، وزن‌تر و خشک کلاله، تعداد و وزن بنه‌های دختری حاصل از بنه‌های مادری اندازه‌گیری شدند. نتايج اين تحقيق نشان داد كه کاربرد بنه بزرگ با وزن 10 الي 8 گرم در مقايسه با بنه کوچک در تمام صفات به‌جز شروع گلدهی در سطح احتمال 1% معناي‌دار داشت. کاربرد هورمون ساایتوکينین در مقايسه با شاهد برای تمام صفات به‌جز آغاز گلدهی و وزن بنه‌های دختری در سطح احتمال 1% اختلاف معنی‌دار نشان داد. کاربرد هورمون جیبرلین نیز گلدهی را تسريع نمود و در بنه مادری بزرگ وزن بنه‌های دختری را 56% نسبت به شاهد افزایش داد و با شاهد در سطح احتمال 1% اختلاف معني‌دار داشت. اکسین (IBA) در صفت تعداد گل با شاهد اختلاف معناي‌دار نداشت و برای سایر صفات نیز باوجود اینکه از شاهد بهتر بود، با دو تیمار GA₃ و BA اختلاف معني‌دار بود. بطورکلی نتايج نشان داد که کاربرد بنه مادری بزرگ به‌همراه پرایمينگ هورمونی آنها با استفاده از GA₃ و BA عملکرد گل و بنه زعفران را در سال اول بهبود خواهد بخشید.

Saffron is one of the most important crops and medicinal plants in Iran and plays an important role in non-oil exports of the country. Although Iran has the largest area under cultivation of saffron, its yield is low compared with global production. The main objective of this study is to investigate the yield of flowers and quantitative characteristics of daughter corms under the effects of application of plant growth regulators priming and two different corm sizes. A factorial experiment arrangement in RCBD with four replications was conducted, under the terms of pot at the College of Aburaihan-University of Tehran, Iran during 2015. Small (3-5g) and large (8-10g) mother corm sizes were hormonal priming by gibberelic acid (GA₃), cytokinin (BA), auxin (IBA) with 250 ppm concentration and before cultivation. The start of flowering, number and flowers yield, fresh weight of flower, fresh and dry weight of stigma, number and weight of daughter corms per mother corms were measured. The results showed that in all traits except the start of flowering large corms weighing of 8 to 10 g were cultivated in comparison with small corms and this was significant at the 1% level. Application of cytokinins hormone in comparison with control for all traits except the start of flowering and weight of daughter corms showed a significant difference at 1%. Application of gibberellic acid hormone treatment also accelerated flowering. In addition, it increased the weight of daughter corms by 56% in large mother corms compared to control and this had a significant difference from control at 1%. Auxin (IBA) in the number of flowers had no significant difference with control and also in other traits, although IBA was better than control, with both BA and GA₃ treatments had a significant difference. The results indicated that the use of large mother corms with hormonal priming with BA and GA₃ will improve flower and corm yield in the first year.