تأثیر منشاء پیازچه زعفران (Crocus sativus L.) بر ویژگی‌های زراعی-ریخت‌شناسی و ترکیبات فعال زیستی آن

یک مطالعه میدانی سه ساله برای بررسی تفاوت در عملکرد کشاورزی، محتوای آپوکاروتنوئیدها، ترکیبات زیست فعال و فعالیت آنتی اکسیدانی کرم های زعفرانی منشأ گرفته از نه منطقه مختلف ایران انجام شد. تفاوت های معناداری در صفات مرتبط با گل، ویژگی های کورم، محتویات پیکروکروسین و سافرانال، محتوای کل فنولی (TPC)، محتوای کل فلاونوئید (TFC) و فعالیت رادیکال جمع آوری بین کورم های زعفرانی با منشأ متفاوت مشاهده شد. بیشترین تفاوت ها در صفات مرتبط با گل و ویژگی های کورم مشاهده شد. طبقه بندی سلسله مراتبی گل های زعفرانی با منشأ متفاوت منجر به سه گروه اصلی شد. یکی از سه گروه (منشأ: فردوس، سرایان و باجستان) پتانسیل عملکرد بالایی در زیرزمین و بالای زمین داشت و همچنین نسبت به سایر گروه ها مقدار پیکروکروسین و TFC به طور قابل توجهی بالاتری تولید می کرد.برخلاف این، گروهی که شامل پیازک‌هایی از زرند، تربت، نطنز و استهبان بودند با پایین‌ترین عملکرد زراعی، محتوای کل فلاونوئید (TFC) و همچنین کمترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی مشخص شدند. گروه سوم، متشکل از پیازک‌هایی از گناباد و قائن، سطوح متوسطی از ویژگی‌های مرتبط با زراعت را نشان داد و بالاترین میزان کل فنول‌ها (TPC) و توانایی آنتی‌اکسیدانی را داشت. این نتایج بیشتر مورد بررسی و تأیید توسط تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) قرار گرفت. تحلیل PCA نشان داد که بین خصوصیات پیازک از یک سو و تعداد گل و عملکرد خامه از سوی دیگر روابط مثبت وجود دارد. هیچ رابطه‌ای بین ویژگی‌های مرتبط با زراعت و ویژگی‌های کیفی مشاهده نشد. علاوه بر این، نتایج نشان داد که بین محتوای کل فلاونوئید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی زعفران رابطه مثبتی وجود دارد. این نتایج می‌توانند برای بهبود عملکرد و کیفیت و همچنین در برنامه‌های انتخاب مناسب‌ترین پیازک‌ها برای محل‌های تولید خاص مورد استفاده قرار گیرند.

A three-year field study was conducted to examine the variation in agronomic performance, apo-carotenoids content, bioactive compounds and antioxidant activity of saffron corms originating from nine different regions of Iran. Significant differences were observed in flower related traits, corm characteristics, picrocrocin and safranal contents, total phenolic content (TPC), total flavonoid content (TFC) and radical-scavenging activity between saffron corms of different provenance. The largest differences were observed for the flower-related traits and corm properties. Hierarchical classification of the saffron corms of different provenance resulted in three main groups. One of the three groups (provenance: Ferdows, Sarayan, and Bajestan) had high underground and above ground yield potential and also produced significantly higher picrocrocin and TFC in comparison to the other groups. In contrary the group comprising corms from Zarand, Torbat, Natanz, and Estahban were characterized by the lowest agronomic performance, TFC as well as lowest antioxidant activity. The third group, consisting of corms from Gonabad and Qaenre presented medium levels of agronomic-related traits, and the highest TPC and antioxidant ability. These results were further explored and confirmed by principal component analysis (PCA). PCA revealed positive relationships between corm properties on the one hand and flower number and stigma yield on the other hand. No relation between agronomic related traits and quality features was observed. Furthermore, the results indicated a positive relationship between total flavonoid content and antioxidant capacity of saffron. These results can be used for the improvement of the yield and quality as well as in programs for selection of the most suitable corms for particular production locations.