بررسی وضعيت آلودگی به بيماري پوسيدگی فوزاريومی بنه در مزارع زعفران ايران

گونه‌های فوزاریوم از بنه‌های زعفران دارای علائم پوسیدگی، از مزارع مختلف در استان‌های همدان، گلستان، کرمان، کردستان، سمنان، کرمانشاه، اردبیل، آذربایجان شرقی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، اصفهان و خراسان جنوبی نمونه‌برداری شد. پس از جداسازی و خالص‌سازی، جدایه‌های قارچی بر اساس ویژگی‌های مورفولوژیکی و آغازگرهای اختصاصی گونه شناسایی و تأیید شدند. همچنین، بیماری‌زایی جدایه‌ها به صورت مصنوعی در گلخانه روی بنه‌های زعفران طبق اصول کخ آزمایش شد. نتایج نشان داد که تقریباً 38.6 درصد از بنه‌های زعفران در محدوده 1 تا 5 درصد به بیماری پوسیدگی فوزاریومی آلوده بودند. بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناسی و مولکولی، ۳۳ جدایه متعلق به F. oxysporum (۲۶ جدایه، ۷۸.۸٪) و F. solani sensu lato (۷ جدایه، ۲۱.۲٪) شناسایی شدند. آزمایش‌های بیماری‌زایی نشان داد که همه جدایه‌های فوزاریوم بیماری‌زا بودند و سطوح مختلفی از شاخص بیماری را نشان دادند. نتیجه آزمایش دامنه میزبانی F. oxysporum روی گیاهان مختلف نشان داد که همه جدایه‌ها باعث پژمردگی و زرد شدن اندام‌های هوایی، نکروز و پوسیدگی اندام‌های زیرزمینی روی گلایل (Gladiolus communis L.)، زنبق (Iris germanica L.) و زعفران (Crocus vernus L.) شدند و به عنوان F. oxysporum f. sp. gladioli نامگذاری شدند. این اولین گزارش در مورد شناسایی F. oxysporum f. sp. است. گلایول از مزارع زعفران در ملایر، بیجار، کنگاور، پارس آباد، مرند، نطنز، نجف آباد و گونه F. solani sensulato از مزارع زعفران در آزادشهر، شیروان، اسفراین، کاشمر، نجف آباد و بشرویه روی پیازهای زعفران مشاهده شد. یافته‌های این تحقیق بینش جدیدی در مورد وضعیت سلامت پیاز زعفران در برابر بیماری پوسیدگی فوزاریومی ارائه می‌دهد که می‌تواند برای بازنگری استاندارد ملی پیاز زعفران و تعیین مناطق مناسب برای تولید پیاز گواهی‌شده زعفران مورد استفاده قرار گیرد.

Fusarium rot disease is one of the most important fungal diseases of saffron corms worldwide, which can lead to a decrease in product yield and the quality of daughter corms produced. The objective of this study was to isolate and identify agents responsible for Fusarium corm rot in saffron, as well as to assess their pathogenicity. In order to determine the Fusarium species from saffron corms with rotting symptoms were sampled from the different fields in provinces of Hamadan, Golestan, Kerman, Kurdistan, Semnan, Kermanshah, Ardabil, East Azerbaijan, North Khorasan, Razavi Khorasan, Isfahan, and South Khorasan. After isolation and purification, fungal isolates were identified and confirmed based on morphological characteristics and species-specific primers. Also, the pathogenicity of the isolates was artificially tested in the greenhouse on saffron corms according to Koch’s principles. The results indicated that approximately 38.6% of the saffron corms were infected with Fusarium rot disease in the 1 to 5% range. 33 isolates were identified based on morphological and molecular characteristics belonging to F. oxysporum (26 isolates, 78.8%) and F. solani sensulato (7 isolates, 21.2%). The pathogenicity tests revealed that all Fusarium isolates were pathogenic, displaying varying levels of disease index. The result of the host range test of F. oxysporum on different plants revealed that all isolates caused wilting and yellowing of aerial organs, necrosis and rotting of underground organs on Gladiolus (Gladiolus communis L.), Irises (Iris germanica L.) and Crocus (Crocus vernus L.) and was called as F. oxysporum f. sp. gladioli. This is the first report on identification of F. oxysporum f. sp. gladioli from saffron fields in Malayer, Bijar, Kangavar, Parsabad, Marand, Natanz, Najafabad and f F. solani sensulato from saffron fields in Azadshahr, Shirvan, Esfarayen, Kashmar, Najafabad, Boshruyeh on saffron corms. The findings of this research provide new insights into the health status of saffron corm against fusarium rot disease, which can be used for the revision of the national standard for saffron corms and determining suitable areas for certified corm production of saffron.