بررسی میزان انطباق کشت زعفران با شرایط اقلیمی استان کرمان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS

زعفران ( Crocus sativus L ) ارزشمندترین گیاه و گرانترین ادویه موجود در دنیاست که خواص دارویی زیادی دارد. همچنین کاشت این گیاه به دلیل کارایی بیشتر مصرف آب در مناطق نیمه خشک از اهمیت زیادی برخوردار است. استفاده از سیستم های اطلاعات جغرافیایی با در نظرگیری همزمان فاکتورهای مختلف موثر بر رشد زعفران بهترین و کم هزینه ترین روش جهت شناسایی مناطق مستعد کاشت زعفران است. لذا به منظور پهنه بندی و شناسایی مناطق مستعد کاشت زعفران در استان کرمان این تحقیق طی سال های ۱۳۹۶ الی ۱۳۹۸ انجام گردید. برای این پژوهش از داده های روزانه ۱۳ ایستگاه سینوپتی ک در طی سال های ۱۳۷۷ تا ۱۳۹۷ استفاده شد پس از بررسی همگنی داده ها اقدام به تهیه لایه های اطلاعاتی در سامانه اطلاعات جغرافیایی گردید. لایه های مورد مطالعه شامل ارتفاع، شیب ، یخبندان،بارندگی، دماهای بیشینه و کمینه مطلق بوده که برای هر ایستگاه محاسبه و نقشه تغییرات آن ترسیم گردید. نقشه شیب نیز از مدل رقومی ارتفاع استخراج گردید. پس از وزن دهی لایه های فوقبا استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی نقشه پهنه بندی نهایی در محیط ARC-GIS تهیه گردید. نتایج نشان داد که مناطق جنوبی و شرق استان مناسب کاشت زعفران نمیباشند بلکه مناطق مستعد کشت زعفران متمرکز بر بخش های کوهپایه ای شهرستان های بافت، بردسیر، زرند وشهربابک می باشد. بر اساس نتایج بدست آمده شهرستان های کهنوج، منوجان، جنوب شهرستان های بافت، بردسیر، زرند وشهربابک می باشد. بر اساس نتایج بدست آمده شهرستان های کهنوج، منوجان، جنوب شهرستان جیرفت، شرق شهرستان بم و جنوب شهرستان بافت جزو مناطق نامناسب بوده که حدود ۵۹ درصد مناطق استان را تشکیل می دهند همچنین ۱۵ درصد مساحت استان متوسط و ۱۶ درصد در پهنه مناسب طبقه بندی می گردتد. مناطق بسیارمناسب نیز حدود ۱۰ درصد از سطح کل استان را شامل می شوند.

Saffron (Crocus sativus L) is the most valuable plant and the most expensive spice in the world, which has many medicinal properties. Also, the cultivation of this plant is very important due to its higher water use efficiency in semi-arid regions. The use of geographic information systems (GIS) by simultaneously considering various factors affecting the growth of saffron is the best and least expensive method to identify susceptible areas to saffron cultivation. Therefore, in order to zone and identify susceptible areas for saffron cultivation in Kerman province, this study was conducted during the years 2017 to 2019. For this study, the daily data of 13 synoptic stations during the years 1998 to 2018 were used, and after examining the homogeneity of the data, information layers were prepared in the GIS. The studied layers included elevation, slope, frost, rainfall, absolute maximum and minimum temperatures, which were calculated for each station and its changes were mapped. The slope map was extracted from the digital elevation model. After weighting the above layers, the final zoning map was prepared in the ARC-GIS environment using the Analytic Hierarchy Process method. The results showed that the southern and eastern areas of the province are not suitable for saffron cultivation, and the regions suitable for saffron cultivation are concentrated in the foothill areas of Baft, Bardsir, Zarand, and Shahr-e Babak. According to the obtained results, the counties of Kahnuj, Manoujan, southern parts of Baft, Bardsir, Zarand, and Shahr-e Babak are identified. Based on the results obtained, Kahnuj, Manoujan, southern Jiroft, eastern Bam, and southern Baft are among the unsuitable areas, comprising about 59% of the province’s regions. Additionally, 15% of the province’s area is classified as moderate, and 16% as suitable. Very suitable areas account for around 10% of the total province area.