بررسی میزان انرژی تولید زعفران

زعفران به دلیل موقعیت ویژه آن از لحاظ اشتغال زایی در بخش کشاورزی و ایجاد درآمد ارزی قابل توجه برای کشور، به عنوان یک محصول استراتژیک و مهم در اقتصاد ملی تلقی می شود. کشت این محصول در مناطق کم آب کشور و مناطقی که نسبتا خشک محسوب می شوند، مقرون به صرفه به نظر می رسد. شهرستان تربت حیدریه از جمله این مناطق بوده که در کشت و تولید زعفران دارای مزیت نسبی می باشد. این پژوهش بر مبنای تحلیل پوششی داده ها می باشد که ابزاری مفید برای ارزیابی کارایی و بهره وری در حالت وجود اطلاعات غیر دقیق است. داده های مورد نیاز مطالعه با نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده و با کاربرد فرمول کوکران از طریق تکمیل ۱۲۰ پرسش نامه از کشاورزان زعفران کار منطقه جمع آوری شد. نتایج نشان داد میانگین کارایی مزارع مورد مطالعه ۰/۸۵ می باشد که بیشترین مقدار کارایی مزارع ۱ و کمترین مقدار آن ۰/۵۴ می باشد. راندمان انرژی در عمل بسیار پایین است و انرژی مصرفی برای تولید هر کیلوگرم زعفران (انرژی ویژه) ۶۱۴۹/۱۹ مگاژول و بازده انرژی در تولید زعفران ۷۶% کمتر از سایر محصولات است. بیشترین انرژی مصرفی متعلق به کودهای شیمیایی است که ۴۹/۹۶ درصد از کل انرژی ورودی را به خود اختصاص داده است. بهره وری پایین انرژی در زراعت زعفران تنها به دلیل بالا بودن انرژی مصرفی نیست، بلکه تا حدی به پایین بودن انرژی تولیدی هم برمی گردد. اگر چه نتایج نشان می دهد نسبت انرژی تولیدی به مصرفی در کشت زعفران پایین است اما با توجه به بالا بودن کارایی کشت زعفران و اشتغال زایی بالا در منطقه، می تواند نقش مهمی در اقتصاد معیشتی روستایی در شهرستان تربت حیدریه داشته باشد. همچنین با توجه به بالا بودن انرژی مصرفی کودهای شیمیایی پیشنهاد می شود که کودهای حیوانی جایگزین کود شیمیایی شود.

Saffron, due to its special role in job creation in the agricultural sector and generating significant foreign exchange income for the country, is considered a strategic and important product in the national economy. Cultivating this product in water-scarce areas and relatively dry regions of the country appears to be cost-effective. Torbat Heydariyeh County is among these regions and has a comparative advantage in saffron cultivation and production. This study is based on Data Envelopment Analysis, which is a useful tool for evaluating efficiency and productivity in the presence of imprecise information. The required study data were collected from 120 saffron farmers in the region through classified random sampling using the Cochran formula and completing questionnaires. The results showed that the average farm efficiency in the study was 0.85, with the highest farm efficiency being 1 and the lowest 0.54. Energy efficiency in practice is very low, and the energy consumed to produce one kilogram of saffron (specific energy) is 6149.19 megajoules, with energy return in saffron production being 76% lower compared to other products.The highest energy consumption belongs to chemical fertilizers, which account for 49.96% of the total energy input. The low energy efficiency in saffron cultivation is not only due to high energy consumption but also partly due to low energy output. Although the results indicate that the ratio of energy produced to energy consumed in saffron cultivation is low, considering the high efficiency of saffron farming and significant employment generation in the region, it can play an important role in the rural economy of Torbat Heydariyeh County. Furthermore, given the high energy consumption of chemical fertilizers, it is recommended to replace chemical fertilizers with animal manure.