بررسی اثر گرمایش تابستانه بر رفتار گلدهی و عملکرد زعفران تحت سطوح مختلف تراکم، وزن بنه و عمق کاشت

به منظور بررسی رفتار گل و عملکرد کلاله زعفران تحت سطوح مختلف تراکم، وزن بنه و عمق کاشت در واکنش به گرمایش تابستانه، آزمایشی به صورت اسپلیت پالت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی (ایستگاه تحقیقات گناباد) انجام شد. در این تحقیق تیمار تراکم کاشت در چهار سطح شامل ۶۰، ۹۰، ۱۲۰ و ۱۵۰ بنه در متر مربع در کرت اصلی و فاکتوریل عمق کاشت در دو سطح شامل ۱±۱۵ و ۱±۲۵ سانتی‌متر از سطح خاک و نیز وزن بنه در دو سطح شامل ۱±۴ و ۱±۸ گرم در کرت فرعی قرار داشتند.

نتایج این بررسی نشان داد که تعداد گل، وزن تر گل و وزن خشک کلاله در هر دو سال مورد بررسی تحت تاثیر افزایش تراکم قرار گرفت؛ از طرف دیگر همزمان با افزایش سن مزرعه وزن بنه ۴ گرم و عمق کاشت ۲۵ سانتی‌متر دارای عملکرد کلاله بیشتری بود. اثر متقابل دوگانه و سه‌گانه بر صفات مورد بررسی عمدتاً معنی‌دار بود. با توجه به اینکه زعفران گیاهی چند ساله است، به نظر می‌رسد کاشت بنه‌های درشت تحت تراکم‌های بالا تاثیر مثبت چشمگیری بر عملکرد کلاله خشک در طول دوره برداشت چند ساله ندارد و حتی در سال‌های با تابستان گرم اختلاف معنی‌داری بین بنه‌های درشت و ریز مشاهده نشد.

بر این اساس چنین به نظر می‌رسد که می‌توان در راهبردی متفاوت در مناطق با اقلیم خشک، از طریق کاشت بنه‌های با وزن کمتر (یعنی هزینه کمتر) و جبران اثر آن از طریق انتخاب عمق کمتر و به‌خصوص تراکم مطلوب (یعنی عملکرد و درآمد بیشتر) به سود مطلوبی دست یافت.

To investigate the flowering behavior and stigma yield of saffron under different levels of planting density, corm weight, and planting depth in response to summer heating, an experiment was conducted as a split-plot factorial design based on a randomized complete block design with three replications at the Research and Education Center for Agriculture and Natural Resources of Khorasan Razavi (Gonabad Research Station).

The treatments included planting density at four levels (60, 90, 120, and 150 corms per square meter) as the main plot, and factorial combinations of planting depth at two levels (15±1 and 25±1 cm from the soil surface) and corm weight at two levels (4±1 and 8±1 grams) as sub-plots. The results showed that flower number, fresh flower weight, and dry stigma weight were affected by increased density in both years studied. Additionally, with increasing field age, corms weighing 4 grams and planted at a depth of 25 cm exhibited higher stigma yield. The double and triple interactions were mostly significant for the studied traits.

Given that saffron is a perennial crop, it appears that planting larger corms at high densities does not significantly enhance dry stigma yield over the multi-year harvesting period, and in years with hot summers, no significant difference was observed between large and small corms. Therefore, it seems that in regions with arid climates, a different strategy of using smaller corms (lower cost) and compensating for their effect by selecting a shallower planting depth and, in particular, optimal density (higher yield and income) can lead to favorable profits.