بررسی اثر باکتری ( Bacillus subtilis) و قارچ میکوریزا ( Glomus intraradices) بر صفات مورفولوژیکی زعفران (.Crocus sativus L) در دو منطقه گناباد و زنجان

باکتری های محرک رشد و قارچهای میکوریزا از ریزجانداران موجود در خاک هستند که با کلونیزاسیون و همزیستی در محیط ریشه باعث افزایش رشد و کارآیی گیاه می شوند. به منظور بررسی تاثیر تلقیح گیاه زعفران با قارچ میکوریزا (Glomus intraradices) و باکتری (Bacillus subtilis) در دو منطقه زنجان و گناباد، آزمایشی به صورت تجزیه مرکب در مکان در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه زنجان و مرکز تحقیقات گنادآباد اجرا شد. تیمارها شامل، دو منطقه کشت (گناباد، زنجان) دو غلظت متفاوت از قارچ میکوریزا و باکتری باسیلوس سوبتیلیس با غلظتcfu/ml۱۰۹ بودند. صفات مورد ارزیابی شامل صفات مورفولوژیکی بنههای زعفران: وزن کل بنهها، تعداد بندها، وزن بنه مادری، وزن بنه دختری، کالیبر بنه مادری و کالیبر بنه دختری بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که کلیه صفات به طور معنی داری تحت تیمار کابرد باکتری و قارچ قرار گرفتند و طی اثر متقابل آنها نیز وزن کل بندها در سطح پنج درصد معنی دار شد. بیشترین مقدار وزن کل بنه و کالیبر بنه مادری در غلظت اول قارچ (به ترتیب۹۰/۰۳ گرم و ۲۰/۲۹ میلی متر) و کمترین در شاهد (به ترتیب ۴۳/۹۱گرم و ۱۳٫۶۰ میلی متر) مشاهده شد. در تلقیح خاک با باکتری نیز نسبت به شاهد افزایش چشمگیری را شاهد بودیم. از نظر محل کشت بندهای زعفران، در تمامی صفات معنی دار شد. به طوری که بیشترین میزان وزن کل بندها در بندهای منطقه زنجان (۸۰/۳۴ گرم) مشاهده شد. با توجه به نتایج، می توان استفاده از باکتری باسیلوس و قارچ میکوریزا را به عنوان کود زیستی در راستای دستیابی به شاخص های رشدی مطلوب در زعفران زراعی سودمند دانست.

Growth-promoting bacteria and mycorrhizal fungi are microorganisms present in the soil that, through colonization and symbiosis in the root environment, increase plant growth and efficiency. To investigate the effect of inoculating saffron plants with mycorrhizal fungus (Glomus intraradices) and bacteria (Bacillus subtilis) in two regions, Zanjan and Gonabad, an experiment was conducted as a factorial field trial in a randomized complete block design with three replications at the research farm of Zanjan University and the Gonabad Research Center. The treatments included two cultivation regions (Gonabad, Zanjan) and two different concentrations of mycorrhizal fungus and Bacillus subtilis bacteria with a concentration of 10^9 cfu/ml. The traits evaluated included morphological traits of saffron corms: total corm weight, number of buds, mother corm weight, daughter corm weight, mother corm caliber, and daughter corm caliber. Analysis of variance results showed that all traits were significantly affected by the application of bacteria and fungi, and in their interaction effect, the total corm weight was significant at the 5% level.It was observed that the highest total weight of pods was in the Zanjan region pods (34.80 grams). According to the results, the use of Bacillus bacteria and mycorrhizal fungi can be considered beneficial as a biofertilizer to achieve desirable growth indices in cultivated saffron.