امکان‏ سنجی کشت زعفران و استخراج مواد مؤثرۀ آن در نقاط مختلف استان لرستان

این مطالعه به منظور بررسی سازگاری گیاه دارویی زعفران و همچنین تغییر در ترکیبات اسانس آن در نقاط مختلف استان لرستان انجام شد. آزمایش در سال زراعی 1398-1399 به صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. در این مطالعه 12 شهرستان‏های مختلف استان لرستان شامل خرم‏آباد، بروجرد، دورود، کوهدشت، ازنا، الیگودرز، سلسله، دلفان، الشتر، پلدختر، دوره چگنی و رومشکان تیمارهای آزمایشی بودند. نتایج نشان داد اثر تیمار مکان بر وزن تر گل، وزن تر کلاله، وزن خشک کلاله، نسبت وزن تر کلاله به وزن تر گل، حداکثر رطوبت و ترکیبات فرار، سافرانال، کروسین و پیکروکروسین در سطح احتمال یک درصد معنی‏دار شد. مقایسه میانگین های تیمار آزمایشی نشان داد از 12 شهرستان مورد مطالعه میزان تولید زعفران فقط در 4 شهرستان بروجرد، ازنا، خرم‏آباد و سلسله اقتصادی بود. از بین این چهار شهرستان بیشترین میزان عملکرد گل (66/79 گرم در متر مربع)، وزن تر کلاله (77/6 گرم در متر مربع)، وزن خشک کلاله (13/1 گرم در متر مربع) و نسبت کلاله به گل (085/0) در زعفران کشت شده در شهرستان ازنا حاصل گردید. همچنین نتایج نشان داد بالاترین میزان سافرانال اسانس در زعفران کشت شده در شهرستان دورود به میزان حداکثر جذب 54 حاصل گردید. همچنین بیشترین میزان کروسین (حداکثر جذب 5/343) و پیکروکروسین (حداکثر جذب 144) به دست آمد. شهرستان بروجرد و دورود جزو شهرستان‏ها معتدل استان هستند و شهرستان ازنا جزو شهرستانهای سرد استان لرستان هستند. بر این اساس‏ می‏توان نتیجه گرفت که برای حصول بالاترین میزان عملکرد بایستی زعفران را در شهرستان سرد ازنا کشت نمود ولی جهت دستیابی به بالاترین میزان ترکیبات مهم در اسانس می‏توان زعفران را در شهرستانهای معتدل استان مانند بروجرد و دورود کشت نمود.

this study was conducted in order to investigate the different areas prone to saffron cultivation in Lorestan province and the effect of the weather conditions of each city on the important compounds in saffron essential oil. Investigating the feasibility of saffron cultivation in different parts of the country can increase its production in order to increase the country’s exports. There have been different climatic areas in the country that have the ability to produce saffron, but currently they are unknown and the feasibility of cultivation should be done in them. In this study, it was found that saffron production was not possible in all the cities of Lorestan province, and the results showed that only 4 cities had the ability to produce saffron economically, and the highest production rate was in Azna city. Also, considering that the quality of saffron essential oil depends on its ingredients, based on these results, it was determined that the highest amount of safranal, crocin and picrocrocin was obtained in the saffron essential oil grown in cities with moderate climate such as Borujerd and Durud.