اصول استانداردسازی تولید زعفران ارگانیک در ایران

بسیاری از فعالیت‌ها در طی تولید، فرآوری، تجارت و مصرف زعفران (Crocus sativus L.) در ایران مبتنی بر دانش بومی است. بیشتر سهم‌های تولید زعفران در کشور از مزارع کوچک با همکاری خانوادگی و ورودی‌ها و فناوری‌های سازگار با محیط زیست محلی به دست می‌آید. بر این اساس، بخش قابل توجهی از زعفران تولید شده در ایران نزدیک به اصول کشاورزی ارگانیک است. با این حال، از نظر قوانین و استانداردهای مربوط به این سیستم تولید، تنها به عنوان یک محصول شبه ارگانیک در نظر گرفته می‌شود. کشاورزی ارگانیک یک سیستم تولید جامع است که بر جنبه‌های کمی و کیفی محصولات کشاورزی در طول چرخه تولید (از مزرعه تا سفره) تمرکز دارد و مسائلی مانند عدالت، روابط اجتماعی، سلامت خاک و حقوق تمام موجودات ماکرو و میکرو را مورد توجه قرار می‌دهد.بر اساس این تعریف و با در نظر گرفتن اصول و روش‌هایی که برای تولید زعفران در اکوسیستم‌های کشاورزی ایران استفاده می‌شود، می‌توان فرآیندی هدفمند برای تولید ارگانیک آن با تهیه یک استاندارد ایجاد کرد. تهیه این استاندارد ضمن افزایش درآمد کشاورزان، منجر به حفظ و افزایش سهم ایران از بازار جهانی این گیاه دارویی ارزشمند خواهد شد. در این مقاله، برای تمامی مراحل چرخه تولید زعفران، با استفاده از نتایج تحقیقات علمی در زمینه زعفران و استانداردهای بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی مرتبط با تولید ارگانیک، مجموعه‌ای از اصول کلی، پیشنهادات (توصیه‌ها)، الزامات و نکات ارائه شده است.توصیه‌ها عمدتاً برای افزایش میزان تولید کمی مناسب هستند، در حالی که کیفیت بالاتر زعفران با رعایت الزامات پیشنهادی قابل دستیابی است. علاوه بر بهبود کمیت و کیفیت محصول، دستورالعمل‌های ارائه شده در این مقاله همچنین اهداف و قوانین دیگر مرتبط با کشاورزی ارگانیک را تضمین خواهند کرد. در برنامه پیشنهادی فعلی، مسائلی مرتبط با زراعت (تولید و انتخاب پیاز، انتخاب و آماده‌سازی زمین، کاشت، تغذیه خاک، آبیاری، کنترل تنش‌های زیستی و غیره)، اصلاح نباتات، برداشت و پس از برداشت (حمل و نگهداری گل‌ها؛ جداکردن، خشک‌کردن، درجه‌بندی، بسته‌بندی، برچسب‌گذاری و ذخیره‌سازی خامه) و همچنین پردازش و مسائل قانونی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

Many activities during production, processing, trade and consumption of saffron (Crocus sativus L.) in Iran, are based on indigenous knowledge. Most shares of saffron production in the country are obtained from small fields with family cooperation and local environmental friendly inputs and technologies. Accordingly, a considerable part of saffron produced in Iran is close to the principles of organic farming. However, in terms of rules and standards related to this production system, it is considered only as a quasi-organic product. Organic farming is a comprehensive production system that focuses on the quantitative and qualitative aspects of agricultural products during the production cycle (from farm to fork), and issues such as justice, social relations, soil health and the rights of all macro and mico organisms. Based on this definition and considering the principles and methods which are used for saffron production in Iranian agro ecosystems, it is possible to create a targeted procedure for its organic production by preparation of a standard. While increasing farmers’ incomes, the preparation of this standard will lead to maintaining and increasing Iran’s share of the global market of this valuable medicinal plant. In this article, for all stages of saffron production cycle, using the results of scientific researches on saffron, and international, regional and national standards related to organic production, a set of general principles, suggestions (recommendations), requirements and notes are provided. The recommendations are mainly suitable for increasing quantitative yield, while the higher quality of saffron can be achieved by observing the proposed requirements. Besides improving the quantity and quality of the product, the guidelines proposed in this paper will also ensure the other objectives and rules related to organic farming. In the current proposed program, issues related to agronomy (corm production and selection, land selection and preparation, planting, soil nutrition, irrigation, control of biotic stresses, etc.), breeding, harvesting and post-harvest (flowers carrying and storage; separation, drying, grading, packing, labeling and storage of stigma) as well as processing and legal issues have been considered.