ارزیابی مناسب‌بودن اقلیمی-کشاورزی برای تولید زعفران در مناطق غرب هیمالیا

زعفران (Crocus sativus L.) یک محصول ادویه‌ای گران‌قیمت است که با موفقیت در ایران، افغانستان، هند، یونان، مراکش، اسپانیا و ایتالیا کشت می‌شود. مطالعه حاضر در دوره‌های ۲۰۱۸–۲۰۱۹ و ۲۰۱۹–۲۰۲۰ به منظور ارزیابی پارامترهای مورفولوژیکی، عملکرد و کیفیت زعفران در شش منطقه مختلف از مناطق غیرسنتی هیمالیا غربی انجام شد. دو عامل آزمایشی عبارت بودند از «سال» و «مکان». آزمایش با استفاده از طرح بلوک‌تصادفی فاکتوریل و در سه تکرار انجام شد.

ویژگی‌های عملکرد، شامل تعداد گل‌ها، عملکرد گل تازه، عملکرد خامه تازه و عملکرد خامه خشک، در مکان L3 به‌طور معناداری بالاتر از سایر مناطق جغرافیایی بود. عملکرد خامه خشک در مکان L3 به ترتیب ۵۰.۰، ۴۱.۲، ۳۳.۳، ۱۴.۳ و ۹.۱ درصد بالاتر از مکان‌های L6، L5، L1، L4 و L2 بود.این مناطق با شرایط آب و هوایی مناسب مشخص شدند، یعنی ارتفاع زیاد، بافت خاک لومی شنی، دمای بهینه، رطوبت نسبی کمتر و بارش کل، که نشان می‌دهد امکان کشت این ادویه حتی در مناطق غیر سنتی هیمالیا غربی وجود دارد. همبستگی مثبت بین عملکرد پرچم گل و افزایش ارتفاع و کاهش بارش مشخص شد. متابولیت‌های ثانویه مانند کروکین و پیکروکروسین با افزایش ارتفاع به طور قابل توجهی افزایش یافتند؛ با این حال، روند معکوس برای محتوای سافرانال ثبت شد.

مجموع فنول‌ها و فلاونوئیدها به طور قابل توجهی در مناطق جغرافیایی کینور، هیمالیا (L1) و بَهرمور، هیمالیا (L4) بیشتر بود. در نتیجه، ارزیابی مکان‌های جغرافیایی مختلف و نوع خاک به طور خاص برای تشویق به تولید زعفران و ویژگی‌های کیفی آن ضروری است. بر اساس یافته‌های کنونی، زعفران می‌تواند با موفقیت در برخی از مناطق غیر سنتی غرب هیمالیا کشت شود.

Saffron (Crocus sativus L.) is an expensive spice crop cultivated successfully in Iran, Afghanistan, India, Greece, Morocco, Spain, and Italy. The present study was conducted during the periods 2018–2019 and 2019–2020 to evaluate the morphological, yield and quality parameters of saffron in six different regions of non-traditional areas of the western Himalayas. The two experimental factors were “year” and “location.” The experiment was conducted using a factorial randomized block design with three replications.

Yield attributes, viz., number of flowers, fresh flower yield, fresh stigma yield and dry stigma yield were significantly higher in location L3 compared to other geographical locations. Dry stigma yield in location L3 was higher by 50.0, 41.2, 33.3, 14.3, and 9.1% compared to locations L6, L5, L1, L4, and L2, respectively. These were characterized by the appropriate climatic conditions, viz., high altitude, sandy-loam texture of the soil, optimum temperature, lesser relative humidity and total rainfall, demonstrating that it is possible to cultivate this spice even in non-traditional areas of the western Himalaya. Positive correlations were established for stigma yield with increased altitude and lesser rainfall. Secondary metabolites viz., crocin and picrocrocin increased significantly with the increase in altitude; however, a reverse trend was recorded for safranal content. Total phenolics and flavonoids were significantly higher in the geographical location of Kinnaur, H.P. (L1) and Bharmour, H.P. (L4).

In conclusion, the assessment of different geographical locations and soil types is particularly necessary to encourage saffron production and its qualitative traits. Based on current findings, saffron can be grown successfully in some non-traditional locations of the western Himalayan regions.