ارزیابی تناسب اقلیمی-کشاورزی برای کشت زعفران (Crocus sativus L.) در تپه‌های سرسبز ایدوکی، کرالا، هند

زعفران (Crocus sativus L.) یک ادویه با ارزش بالا است که به طور سنتی در مناطق معتدل کشت می‌شود و گسترش آن فراتر از مناطق متعارف آن محدود بوده است. مطالعه حاضر به ارزیابی تناسب اقلیمی-کشاورزی مناطق تپه‌ای غیرسنتی بخش ایدوکی، کرالا، هند برای کشت زعفران پرداخت. آزمایشات مزرعه‌ای در دو فصل متوالی (1401-1402 و 1402-1403) در سه موقعیت کانتالور، واتاوادا و چیناکانال که معرف شرایط ارتفاعی و اقلیمی متمایز بودند، انجام شد. انتخاب مکان با استفاده از مدل تناسب MaxEnt هدایت گردید و شیوه‌های زراعی استاندارد دنبال شد. صفات ریخت‌شناسی، تراکم گل و عملکرد کلاله همراه با پارامترهای خاک و اقلیم ثبت شدند. نتایج تنوع معنی‌دار در بین مکان‌ها را نشان داد، به طوری که کانتالور-پرومالایی بالاترین تراکم گل، عملکرد گل تر و عملکرد کلاله خشک را به دلیل دما، ارتفاع و ویژگی‌های خاک مطلوب نشان داد. یافته‌ها نشان می‌دهند که مناطق مرتفع منتخب ایدوکی دارای پتانسیل قابل توجهی برای کشت موفق زعفران هستند و از تنوع‌بخشی محصولات با ارزش بالا در اکوسیستم‌های تپه‌ای کرالا حمایت می‌کنند.

Saffron (Crocus sativus L.) is a high-value spice traditionally cultivated in temperate regions, with limited expansion beyond its conventional areas. The present study assessed the agro-climatic suitability of non-traditional hilly regions of Idukki district, Kerala, India, for saffron cultivation. Field experiments were conducted during two consecutive seasons (2022-2023 and 2023-2024) at three locations Kanthaloor, Vattavada, and Chinnakanal representing distinct altitudinal and climatic conditions. Site selection was guided by a MaxEnt suitability model, and standard agronomic practices were followed. Morphological traits, flower density, and stigma yield were recorded, along with soil and climatic parameters. Results revealed significant variation among locations, with Kanthaloor-Perumalai exhibiting the highest flower density, fresh flower yield, and dry stigma yield, attributed to favorable temperature, altitude, and soil characteristics. The findings demonstrate that select high-altitude regions of Idukki possess considerable potential for successful saffron cultivation, supporting diversification of high-value crops in Kerala’s hill ecosystems.