ارزیابی تأثیر مبدأ بنه، وزن بنه و محلول‌پاشی برگی بر عملکرد کمی و کیفی زعفران (Crocus sativus L.)

به طور کلی، وزن بنه و مدیریت عناصر غذایی از مهم‌ترین عوامل مرتبط با صفات کمی و کیفی زعفران در نظر گرفته می‌شوند. به منظور بررسی تأثیر مبدأ بنه مادری، وزن بنه مادری و محلول‌پاشی برگی بر عملکرد و صفات کیفی زعفران، یک آزمایش مزرعه‌ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران، در سال‌های 1392 تا 1395 انجام شد. مبدأ بنه مادری (بنه‌های ایرانی و اسپانیایی)، وزن بنه مادری (کمتر از 8 گرم (ریز)، 8/1 تا 15 گرم (متوسط) و 15/1 تا 23 گرم (درشت)) و محلول‌پاشی برگی (اعمال و شاهد) به ترتیب به عنوان عوامل اول، دوم و سوم آزمایش در نظر گرفته شدند. بر اساس نتایج، بنه‌های مادری درشت‌تر به طور معنی‌داری منجر به تعداد گل بیشتر در مترمربع، افزایش عملکرد گل تر و عملکرد خشک کلاله+خامه شد. با این حال، اثر محلول‌پاشی برگی بر این صفات معنی‌دار نبود. هنگامی که بنه‌های مادری ایرانی کشت شدند، تعداد گل در مترمربع، عملکرد گل تر و خشک کلاله+خامه در مقایسه با بنه‌های اسپانیایی بیشتر بود. به عنوان مثال، تعداد گل، عملکرد گل تر و خشک کلاله+خامه به ترتیب 17، 13 و 14 درصد هنگام کشت بنه‌های ایرانی افزایش یافت. با این وجود، غلظت پیکروکروسین در تیمار کشت بنه‌های اسپانیایی بیشتر (تا 8/3 درصد) بود. بر اساس نتایج، علاوه بر محلول‌پاشی بهینه عناصر غذایی، اهمیت سازگاری مبدأ بنه با شرایط محیطی محل کشت مورد تأکید قرار گرفته است.

In general, corm weight and nutrient management are considered as the most important factors in relation to quantitative and qualitative traits of saffron. In order to investigate the effects of mother corm origin, mother corm weight and nutrient foliar application on yield and qualitative traits of saffron, a field experiment was conducted as factorial layout based on a randomized complete block design with three replications at the Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran, during the years from 2012 to 2015. The mother corm origin (Iranian and Spanish corms), mother corm weight 8 g and lower (small), 8.1–15 g (medium) and 15.1-23 g (large) and nutrient foliar application (application and control) were considered as the first, second and third experimental factors, respectively. According to the results, the larger mother corms significantly resulted in a greater number of flowers per m2, increased fresh flower and dry stigma + style yields. However, the effect of nutrient foliar application was observed to be not significant on these traits. When Iranian mother corms were planted, the number of flowers per m2, fresh flower and dry stigma + style yields were higher, compared with Spanish mother corms. For instance, flower number, fresh flower and dry stigma + style yields increased by 17, 13 and 14%, respectively, when planting Iranian mother corms. Nonetheless, picrocrocin concentration was higher (up to 3.8%) in the Spanish planted corm treatment. Based on the results, beside the optimal nutrient foliar application, the importance of adapting the corms origin with environmental conditions of the site designated for planting is emphasized.