ارزیابی اثر حاصلخیزکننده‌های خاک و آبیاری تابستانه بر عملکرد گل و بنه زعفران

به منظور بررسی تأثیر حاصلخیزکننده‌های خاک و آبیاری تابستانه بر عملکرد بنه، گل و کلاله زعفران، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد طی سال‌های 95-1392 انجام شد. عامل اول در شش سطح شامل کود دامی از نوع گاوی، کود شیمیایی (NPK)، گوگرد و شاهد و عامل دوم، آبیاری تابستانه در سه سطح شامل عدم آبیاری تابستانه، یک نوبت آبیاری تابستانه (اول مرداد) و دو نوبت آبیاری تابستانه (اول تیر-اول مرداد) در سال‌های دوم و سوم آزمایش بود. تجزیه واریانس نتایج سال سوم (95-1394) آزمایش نشان داد که اثر متقابل حاصلخیزکننده‌های خاک و آبیاری تابستانه، بر تمام صفات مورد بررسی به جز وزن خشک کلاله، بنه‌های با وزن بیش از 16 گرم و وزن خشک بنه‌های دختری معنی‌دار بود (p≤0.01). بیشترین تعداد گل (7/282 عدد در متر مربع)، وزن تر گل (2/103 گرم بر متر مربع)، وزن خشک کلاله (73/1 گرم بر متر مربع)، وزن خشک برگ (33/13 گرم بر متر مربع)، وزن خشک جوانه‌ها (61/4 گرم بر متر مربع)، تعداد جوانه‌های گل‌دهنده در بنه (627/2)، درصد بنه‌های دارای ریشه انقباضی (41/58 درصد)، قطر بنه (61/3 سانتیمتر) و گروه‌های مختلف وزنی بنه در تیمار مصرف کود دامی و یک نوبت آبیاری تابستانه مشاهده شد. به نظر می‌رسد آبیاری تابستانه سبب تسریع در شروع فرایند آزادسازی عناصر غذایی موجود در کود دامی می‌شود و این عناصر به صورت تدریجی در دوران فعالیت گیاه در اختیار آن قرار می‌گیرند.

In order to evaluate the effects of soil fertilizers and summer irrigation on corm, flower and stigma yield of saffron, an experiment was conducted as factorial based on a randomized complete block design with three replications at the Agricultural Research station, Ferdowsi University of Mashhad during three growing seasons of 2013-2016. The first factor included cow manure, chemical fertilizer (N, P and K), Thiobacillus spp., sulfur, Thibacilus + sulfur and control and the second factor was summer irrigation in three levels including without summer irrigation, once summer irrigation (23 July) and twice summer irrigation (22 June+23 July) in the second and the third years. The results in the third experiment (2015-2016) revealed that the interaction effect between soil fertilizers and summer irrigation were significant (P≤0.01) on all studied traits except stigma dry weight, corms with weight more than 16 g and dry weight of daughter corms. The highest flower number (282.7 numbers. M⁻²), flower fresh weight (103.2 g.m⁻²), stigma dry weight (1.73 g.m⁻²), leaf dry weight (13.33 g.m⁻²), dry weight of buds (4.61 g.m⁻²), number of flowering buds per corm (2.627), corm percentage with contractile roots (%58.41), corm diameter (3.61 cm) and corms in different weights were obtained in cow manure and once summer irrigation. It seems that summer irrigation has caused promotion of the release of nutrients of cow manure and these nutrients are provided gradually during the growth of plants.