اثر کود کمپوست بر جذب عناصر ریزمغذی و ارتباط آن با صفات فیزیولوژیکی زعفران (Crocus sativus L.)

پس‌زمینه و اهداف: گران‌ترین گیاه ادویه‌ای دارویی در جهان زعفران (Crocus sativus L.) است. مدیریت تغذیه یکی از عوامل اصلی تأثیرگذار بر خواص شیمیایی و عملکرد زعفران می‌باشد. کمپوست ضایعات شهری یکی از کودهای آلی است که علاوه بر این، عناصر ریزمغذی دارد و کمپوست باعث افزایش توانایی جذب این عناصر می‌شود. بنابراین، اثرات استفاده از کمپوست ضایعات شهری بر جذب عناصر ریزمغذی (آهن، مس، روی و منیزیم) در گیاه زعفران و رابطه آن با خصوصیات خاک‌زراعی و عملکرد زعفران تحت شرایط مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این آزمایش بر اساس طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه بیرجند، ایران، در طول سال زراعی 2015-2016 انجام شد. تیمارها شامل چهار سطح کمپوست ضایعات شهری (0، 5، 10 و 20 تن در هکتار) بودند.شاخص‌های اندازه‌گیری‌شده شامل غلظت ریزمغذی‌ها (در خاک، برگ، پیازچه و کلاله)، رنگدانه‌های فتوسنتز (کلروفیل a، b و کل و کاروتنوئیدها) و ویژگی‌های زراعی (وزن تازه و خشک برگ، عملکرد تازه گل و میانگین و عملکرد خشک کلاله) بودند. در نهایت، تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS 9.1 انجام شد و میانگین‌ها با آزمون بازه‌ای چندگانه دانکن در سطح احتمال ۵٪ مقایسه شدند. نتایج: نتایج نشان داد که کمپوست زباله شهری غلظت Cu، Fe و Mn در خاک، پیازچه و کلاله زعفران را در مقایسه با شاهد افزایش داد. بالاترین غلظت Fe (۳.۰۳۸ و ۴.۳۳۴ میلی‌گرم بر کیلوگرم)، Mn (۱.۹۸۰ و ۳.۱۱۶ میلی‌گرم بر کیلوگرم) و Cu (۱.۰۹۴ و ۱.۸۰۲ میلی‌گرم بر کیلوگرم) گل و پیازچه در گیاهانی که با ۲۰ تن در هکتار کمپوست زباله شهری تیمار شده بودند به دست آمد، در حالی که کمترین مقادیر در شاهد ثبت شد.همچنین نتایج نشان داد که کمپوست زباله‌های شهری علاوه بر کنترل، باعث افزایش غلظت روی (Zn) در خاک و برگ شد. بالاترین غلظت روی (1.633 و 1.240 میلی‌گرم بر کیلوگرم) در خاک و برگ در گیاهانی که با 20 و 10 تن در هکتار کمپوست زباله‌های شهری تیمار شده بودند، به دست آمد. کاروتنوئیدها و کلروفیل کل برگ، و همچنین عملکرد گل و سیگما تحت تأثیر تیمارهای کمپوست زباله‌های شهری قرار گرفتند. بالاترین عملکرد گل و سیگما در گیاهانی که با 10 تن در هکتار کمپوست زباله‌های شهری تیمار شده بودند، به دست آمد. نتیجه‌گیری: بنابراین، نتایج نشان داد که کمپوست زباله‌های شهری تأثیر قابل توجهی بر جذب عناصر میکرو در خاک و گیاه زعفران دارد. کمپوست زباله‌های شهری به این ترتیب، ویژگی‌های قابل کشت و عملکرد زعفران را در شرایط مزرعه بهبود بخشیده است.

Background and Objectives: The most expensive medicinal spicy plant in the world is saffron (Crocus sativus L. ). Nutritional management one of the main factors affecting chemical properties and yield of saffron. Municipal waste compost is one organic fertilizer which moreover contain Micro elements and compost to be increased ability this elements. Therefore the effects of application of municipal waste compost on uptake Micro elements (Fe, Cu, Zn and Mg) in saffron plant and relation with arable characteristics and yield of saffron were evaluated under field conditions. Materials and Methods: This experiment was carried out based on a randomized completely blocks design with three replications in research farm of University of Birjand, Iran, during cropping year 2015-2016. Treatments were four levels municipal waste compost (0, 5, 10 and 20 t. ha-1). The measured indices were included of concentration of Micro elements (in soil, leaf, corm and stigma), pigments photosynthesis (chl a, b and total and carotenoids) and arable characteristics (leaf fresh and dry weight, flower fresh yield and average and yield dry stigma). Finally, data analysis was done using SAS 9. 1 and means were compared by Duncan’ s multiple range test at 5% level of probability. Results: Results showed that municipal waste compost improved the concentration Cu, Fe and Mn of soil, corm and stigma of saffron beside control. The highest concentration Fe (3. 038 and 4. 334 mg. kg-1), Mn (1. 980 and 3. 116 mg. kg-1) and Cu (1. 094 and 1. 802 mg. kg-1) of flower and corm were obtained in plants treated with 20 t. ha-1 municipal waste compost while the lowest values were recorded in the control. Also results showed that municipal waste compost improved the concentration Zn of soil and leaf beside control. The highest concentration Zn (1. 633 and 1. 240 mg. kg-1) of soil and leaf were obtained in plants treated with 20 and 10 t. ha-1 municipal waste compost. Leaf Carotenoides and total Chlorophyll, flower and Stigma yield were influenced by municipal waste compost treatments. The highest flower and Stigma yield were obtained in plants treated with 10 t. ha-1 municipal waste compost. Conclusion: Thus, results showed that municipal waste compost has significant impact on uptake Micro elements of saffron soil and plant. Municipal waste compost hereby improved the arable and yield characteristics of saffron under field conditions.