اثر شرایط نگهداری اکسپلانت و بهینه‌سازی پروتکل تولید پیاز در شرایط in vitro زعفران (کروکوس ساتیووس ال.)

زعفران یک گیاه ژئوفیت عقیم است که از زمان‌های گذشته در جنوب غربی کوه‌های اطلس بلند مراکش رشد کرده است. تکثیر آن از طریق پیازها به دلیل نرخ پایین تکثیر، مشکلات بیماری و ناهمگونی مواد تولید شده، محدودیت‌هایی برای گسترش کشت آن ایجاد می‌کند. تکثیر در محیط کشت زعفران یک گزینه مناسب برای تکثیر انبوه مواد گیاهی انتخاب شده است. شایان ذکر است که پروتکل‌های مختلف تکثیر ثبت شده تاکنون وابسته به فصل و مرحله فنولوژیکی پیازها هستند.اهداف اصلی مطالعه حاضر حفظ خواب، زنده‌مانی و بهبود پروتکل میکروپرورش تجاری زعفران بود.

در ابتدا، مطالعه تأثیر مدت زمان نگهداری کُرم‌های خوابیده در دمای ۳۵ درجه سانتی‌گراد (۱، ۴، ۹ و ۱۴ ماه) بر طول فاز آغازین درون‌کشت، این مرحله را به ۳ هفته پس از حداقل ۴ ماه دوره نگهداری کُرم‌ها کاهش داد، در مقایسه با ۸ هفته که پیش از این توسط نویسندگان دیگر گزارش شده بود و کنترل بدون نگهداری. نتایج همچنین نشان داد که نگهداری کُرم‌ها در دمای ۳۵ درجه سانتی‌گراد خواب و زنده‌مانی اجزا را در طول ۱۴ ماه آزمایش حفظ کرده و شروع سالانه کُرم‌های جدید درون‌کشت را بدون توجه به فصل و مرحله رشد گونه تضمین کرد.

در مورد پروتکل میکروپرورش، بهبود بر روی آغاز، جوانه‌زنی، تکثیر، استقرار و بزرگ‌سازی میکروکُرم‌ها متمرکز بود.تمام چهار مرحله در محیط کشت پایه موراشیگه و اسکوق که از نظر هورمونی، شکر و محتوای ماده رشدزا (CCC) و طول هر یک از مراحل متفاوت است، انجام شد. پیازهای تولید شده در vitro با وزن بیش از ۲ گرم به مدت ۴ هفته در بستر پیت کاشته شدند تا جوانه بزنند و قبل از اینکه به طور موفقیت آمیزی به زمین باز کاشته شوند، این مدت سپری شد.

Saffron is a sterile geophyte that has been growing since the earlier times in the south-west of the Moroccan high Atlas Mountains. Its propagation by corms constitutes a constraint to the extension of its cultivation because of its low multiplication rate, disease problems, and heterogeneity of the produced propagating material the corms. In vitro propagation of saffron is an appropriate alternative for mass multiplication of selected plant material.

Noticeably, different propagation protocols documented so far are season and corm phenological stage dependent. The main objectives of the present study were to maintain corms dormancy, viability and upgrade the commercial micropropagation protocol of saffron. At first, the study of the effect of the storage duration of dormant corms at 35°C (1, 4, 9 and 14 months) on the length of the in vitro initiation phase permitted to reduce this stage to 3 weeks after at least 4 months corms storage period, as compared to 8 weeks as previously reported by other authors and the no storage control.

The results also showed that corms storage at 35°C maintained the explants dormancy and viability during 14 months of the experiment and ensured round the year initiation of new in vitro corms regardless of the season and the species growth stage. With regard to the micropropagation protocol, improvement focused on initiation, budding, multiplication, establishment and magnification of micro-corms. All the four phases were undertaken on Murashige and Skoog basal media which differ in their hormonal, sugar and growth retardant (CCC) contents and the length of each of the phase. The produced in vitro corms over 2 g were planted in a peat substrate during 4 weeks to sprout before they were successfully transplanted in the open field.