اثر سال برداشت بنه بر ويژگیهاي زراعی و عملكرد بنه هاي دختري و گل زعفران (Crocus sativus L.)

زعفران (Crocus sativus L.) گیاهی ژئوفیت و عقیم است که به صورت رویشی از طریق تشکیل بنه‌ تکثیر می‌یابد. در هر فصل زراعی، این گیاه مراحل مختلف رشد را با گلدهی آغاز و با تولید بنه‌های دختری از بنه مادری ادامه می‌دهد. بنه‌های دختری روی بنه مادری تشکیل می‌شوند. دوره زندگی این گیاه می‌تواند هشت تا ده سال ادامه یابد. به منظور مطالعه اثر سال برداشت بنه بر عملکرد بنه‌های دختری و گل زعفران، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، طی چهار سال زراعی متوالی 95-1394، 96-1395، 97-1396 و 98-1397 اجرا شد. تیمارها شامل چهار سال برداشت بنه به عنوان تیمارهای یک ساله، دو ساله، سه ساله و چهار ساله بودند. صفات مورد مطالعه شامل تعداد گل، وزن تر گل، وزن خشک کلاله، وزن خشک بنه‌های دختری و تعداد بنه‌های دختری در واحد سطح، قطر بنه‌های دختری و تعداد و وزن بنه‌های دختری در پنج گروه وزنی <4، 8-4، 12-8، 16-12 و >16 گرم بودند. نتایج نشان داد که بیشترین تعداد گل (1/67 گل در متر مربع)، وزن تر گل (31/32 گرم در متر مربع) و وزن خشک کلاله (761/0 گرم در مترمربع) برای سال برداشت دوم مشاهده شد. اما بیشترین تعداد و وزن بنه‌های دختری در واحد سطح برای سال برداشت سوم به ترتیب با 5/189 بنه در متر مربع و 91/603 گرم در متر مربع بدست آمد. اگرچه تعداد بنه‌های دختری تا سال چهارم افزایش یافت، اما بیشتر بنه‌ها در سال برداشت چهارم دارای وزن کمتر از 12 گرم بودند و این موضوع نشان‌دهنده نیاز به جابجایی بنه‌ها و کاشت مجدد آنها در ابتدای سال چهارم است.

Saffron (Crocus sativusL.) is a sterile geophyte plant propagates vegetatively through a corm formation. During each growing season, saffron propagates by daughter corms produced from the mother corm. The daughter corms are formed above the mother corm. The Saffron field can be maintained for up to a decade; however, it may reduce based on agronomic management. In order to study the effect of corm harvesting year (field age) on daughter corm and flower yield of saffron, a four-year experiment was conducted at Research Field, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran, during four growing seasons in 2015-2016, 2016-2017, 2017-2018 and 2018-2019. Treatments were four corm harvesting years considered one, two, three, and four years aged plots. Studied traits were flower numbers per m2 , fresh weight of flower per m2 , the dried weight of stigma per m2 , number of daughter corms per m2 , dried weight of daughter corms, daughter corm diameter and number and weight of daughter corms in five weight groups such as 16 g. Based on the results, the highest production gains in flower numbers (67.1 flowers per m2 ), fresh flower weight (32.31 g.m-2 ), and stigma dried weight (0.761 g.m-2 ) were observed in the second harvesting year. Also, the maximum daughter corm number and daughter corm yield were recorded for the third harvesting year with 189.5 corms.m-2 and 603.91 g.m-2 , respectively. Although the progeny corm number continued to rise each year, in the third generation, corm production was dominated by corms below 12 g, and this suggests a need to lift the corms and replant at the beginning of the fourth year.