اثر رژیم‌های آبیاری و قارچ میکوریز آربوسکولار بر برخی صفات زراعی زعفران در محیط‌های کشت مختلف

برای ارزیابی اثر دو ایزوله از قارچ میکوریزای آربوسکولار در ریزوسفر زعفران بر برخی از صفات زراعی زعفران در شرایط مختلف آبیاری، آزمایشی به صورت طرح میدانی فاکتوریل در قالب قطعات مجزا در یک طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در پژوهشکده خاک و آب، کرج، ایران انجام شد. تیمارها شامل سه رژیم آبیاری (آبیاری معمولی (کنترل)، قطع آبیاری در ابتدای فصل رشد و در ابتدای و وسط فصل رشد) به عنوان عوامل اصلی، سه بستر کشت ارگانیک (بدون کود ارگانیک، ورمیکامپوس (۲۰ تن در هکتار) و بیوچار (۱۰ تن در هکتار)) و قارچ میکوریزای آربوسکولار در سه سطح (بدون کاربرد، ایزوله a و ایزوله b) به عنوان عوامل فرعی بودند. یافته‌های مولکولی نشان داد که هر دو سویه جدا شده از ریزوسفر زعفران متعلق به Rhizophagus irregularis هستند.

نتایج نشان داد که اثر تعامل استرس آبی و محیط کاشت بر عملکرد اقتصادی و همچنین اثر تعامل استرس آبی، محیط کاشت و قارچ R. irregularis بر تعداد برگ‌ها، وزن تازه و خشک و وزن و قطر غده در هر گلدان معنی‌دار بود. بیشترین عملکرد (۰٫۰۶۲ گرم/گلدان) مربوط به آبیاری کامل با بیوچار بود. در این میان، بیشترین تعداد برگ‌ها (۱۸۰)، وزن تازه و خشک (به ترتیب ۹۰٫۲ و ۲۳٫۹۶ گرم) و وزن غده (۷٫۶۷ گرم) و قطر آن (۲٫۳۸ سانتی‌متر) در هر گلدان در شرایط آبیاری کامل با بیوچار و ایزوله Rhizophagus irregularis نمونه b به دست آمد. به طور کلی، استفاده از کود بیوچار همراه با ایزوله Rhizophagus irregularis نمونه b بیشترین تأثیر را بر ویژگی‌های اندازه‌گیری شده زعفران در رژیم‌های آبیاری مختلف داشت.

In order to evaluate the effect of two isolates of arbuscular mycorrhizal fungus in saffron rhizosphere on some of saffron agronomic traits under different irrigation regimes, an experiment was conducted as split plots factorial in a randomized completely design with three replications at the Institute of Soil and Water Research, Karaj, Iran. The treatments consisted of three irrigation regimes (normal irrigation (control), irrigation cut off at the beginning of the growing season and at the beginning and middle of the growing season) as the main factors, three organic planting media (no organic fertilizer, vermicompost (20 t.ha-1) and biochar (10 t.ha-1) and arbuscular mycorrhizal fungal in three levels (no application, isolate a and isolate b) as a sub factors. Molecular findings indicated that, both strains isolated from saffron rhizosphere belonged to Rhizophagus irregularis.

The results showed that the interaction effect of water stress and planting media on economic yield and also, the interaction effect of water stress, planting media and R. irregularis fungus on leaf number, fresh and dry weights and corm weight and diameter per pot were significant. The highest yield (0.062 g/pot) belonged to the full irrigation with biochar. Meanwhile, the highest leaves number (180), fresh and dry weights (90.2 and 23.96 g, respectively) and corm weight (7.67 g) and diameter (2.38 cm) per pot were obtained at full irrigation with biochar and Rhizophagus irregularis isolate b. In general, the use of biochar fertilizer with Rhizophagus irregularis isolate b had the greatest effect on the measured traits of saffron in different irrigation regimes.