اثر بستر کاشت و مقادیر مختلف کود نیتروژن بر رشد و عملکرد زعفران

زعفران گرانترین محصول کشاورزی و گرانبهاترین ادویه جهان است. لذا تالش در جهت کاهش اثرات عوامل محدود کننده رشد آن و حصول افزایش عملکرد این محصول امری ضروری است. این تحقیق به منظور بررسی اثر بستر کاشت و سطوح مختلف کود نیتروژن بر رشد و عملکرد زعفران در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت حیدریه بصورت کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و با سه تکرار در سال زراعی 96-1395 به انجام رسید. تیمارها شامل بستر کاشت در دو سطح شامل خاک کشت نشده زعفران (خاک شاهد) (S1 )و خاک کشت شده زعفران(S2 )به عنوان کرتهای اصلی و مصرف کود نیتروژن در چهار سطح شامل عدم مصرف کود (N0 ،)مصرف 50( N50 ،)100( N100 )و 150( N150 )کیلوگرم در هکتار نیتروژن از منبع اوره به عنوان کرتهای فرعی در نظر گرفته شد. نتایج آزمایش که از داده های سال دوم حاصل شد نشان داد که بستر کاشت اثر معنیداری بر تمامی صفات اندازهگیری شده داشت، به طوریکه در بین تیمارهای بستر کاشت، کاربرد خاک کشت شده زعفران در سالهای قبل باعث کاهش 72/12 درصدی طول برگ، 53/27 درصدی وزن بنه، 88/31 درصدی تعداد بنه دختری، 10/40 درصدی تعداد گل در متر مربع، 53/42 درصدی وزن تر گل، 88/42 درصدی وزن تر گلبرگ، 01/40 درصدی وزن خشک گلبرگ، 71/18 درصدی وزن تر پرچم، 40/26 درصدی وزن خشک پرچم، 41/43 درصدی وزن تر کلاله و 64/50 درصدی وزن خشک کلاله در مقایسه با خاک شاهد گردید. اثر مقادیر مختلف کود شیمیایی نیتروژن نیز بر تمام صفات مورد بررسی معنیدار بود. به طوریکه در تمامی صفات اندازهگیری شده مصرف 150 کیلوگرم در هکتار کود سبب افزایش صفات گردید. البته برای صفات زایشی گیاه نظیر تعداد گل، وزن تر گل، وزن تر و خشک گلبرگ، وزن تر و خشک پرچم، و وزن تر و خشک کلاله بین کاربرد 150 و 100 کیلوگرم در هکتار کود تفاوت آماری معنیداری مشاهده نشد. نتایج ضرایب همبستگی صفات نیز نشان داد که همبستگی مثبت و معنیداری بین صفات رویشی و زایشی گیاه وجود دارد. در بین صفات زایشی گیاه نیز وزن تر و خشک کلاله به عنوان جزء مهم و اقتصادی گیاه بیشترین همبستگی را با صفت تعداد گل در متر مربع داشتند. در مجموع، با توجه به نتایج بدست آمده توصیه میشود در زمینی کشت شود که قبل از آن تحت کشت چندساله زعفران نبوده باشد، در غیر اینصورت باید اصول آیش بندی و اصلاح و حاصلخیزی خاک رعایت شود.

Saffron is the most expensive agricultural product and the most valuable spice in the world. Therefore, it is necessary to try to reduce the factors of growth limited to achieve high yield in this crop. This research aimed to investigate the effects of planting bed and nitrogen fertilizer levels on growth and yield of saffron. For this work, a field experiment was conducted as split plot arrangement based on a randomized complete block design with three replications during 2016- 2017 in Research Farm of Saffron Institute of University of Torbat Heydarieh, Iran. Treatments consisted of two levels of planting bed: soil of without planted saffron in previous years (Control soil) (S1) and soil of planted saffron in previous years (S2) as the main plots; and four levels of nitrogen fertilizer: no nitrogen (0) (N0), 50 (N50), 100 (N100) and 150 (N150) kg.ha-1 nitrogen fertilizer from urea source as the subplots. The results, which were obtained from the second year, showed that planting bed had significant effect on all measured factors. So that application of saffron planted soil led to an decrease in 12.72 percent for leaf length, 27.53 percent for corm weight, 31.88 percent for No. of daughter corms, 40.10 percent for No. of flowers, 42.53 percent for flower fresh weigh, 42.88 percent for petal fresh weight, 40.01 percent for petal dry weight, 18.71 percent for stamen fresh weight, 26.40 percent for stamen dry weight, 43.41 percent for stigma fresh weight and 56.04 percent for stigma dry weight compared with control soil. Effect of nitrogen fertilizer levels was significant on all measured factors. So that consumption of 150 kg N per ha led to increasing amounts of all measured factors. However for saffron reproductive criteria such as flower fresh weigh, fresh and dry weight of petals, fresh and dry weight of stamen, and fresh and dry weight of stigma weren’t seen any significant different between 150 and 100 kg N per ha. The results of correlation coefficients indicated that there was a positive and significant correlation between reproductive and vegetative criteria. Among the reproductive factors of the plant also stigma fresh and dry weight (As an important indicator and economical component of the plant) had the highest correlation with No. of flowers.m-2 . In general, according to the obtained results, it is recommended to cultivate saffron in a land that has not been cultivated with saffron for several years, otherwise the principles of fallow in the field and improvement of soil fertility must be considered.