تأثیر زمان پرایمینگ بنه با سطوح مختلف اسید جیبرلیک بر صفات کمی و کیفی زعفران (Crocus sativus L.) در سال اول

یکی از روش‌های بهبود تولید گیاه و کنترل گلدهی، استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد مانند اسید جیبرلیک است. به منظور بررسی تأثیر زمان پرایمینگ بنه زعفران با اسید جیبرلیک (GA3)، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دانشگاه تهران در سال 1404 انجام شد. دو زمان کاشت (اواخر خرداد، اواخر شهریور) و چهار سطح اسید جیبرلیک (0، 100، 200 و 400 میلی‌گرم در کیلوگرم) به عنوان تیمارهای آزمایشی به صورت پرایمینگ بنه در نظر گرفته شدند. صفات مورد ارزیابی شامل تعداد جوانه، زمان تا جوانه‌زنی، تعداد گل، زمان تا گلدهی، نسبت تبدیل جوانه به گل، وزن خشک کلاله و صفات کیفی کلاله زعفران بودند. نتایج نشان داد که پرایمینگ بنه‌های زعفران با ۱۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم اسید جیبرلیک در اواخر خرداد ماه به طور معنی‌داری (α=۱%) تعداد گل، نسبت تبدیل جوانه به گل و وزن تر و خشک کلاله، کروسین و سافرانال را افزایش داد. با این حال، پرایمینگ بنه در اواخر شهریور ماه با ۲۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم اسید جیبرلیک منجر به افزایش معنی‌دار (α=۱%) تعداد جوانه، تعداد گل، طول کلاله، وزن تر و خشک کلاله و کاهش معنی‌دار (α=۱%) زمان تا شروع گلدهی و جوانه‌زنی شد، اگرچه در برخی صفات در گروه آماری مشابه سطح ۴۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم قرار گرفتند. در مجموع، نتایج این آزمایش نشان داد که اولاً، پرایمینگ بنه در اواخر خرداد ماه با سطوح پایین اسید جیبرلیک بهتر است، اما پرایمینگ بنه در اواخر شهریور ماه با سطوح بالاتر مفید است. ثانیاً، پرایمینگ بنه با ۱۰۰ میلی‌گرم در کیلوگرم هورمون در اواخر خرداد می‌تواند سطح کروسین و سافرانال و ویژگی‌های عملکردی را افزایش دهد، در حالی که پرایمینگ بنه‌ها در اواخر شهریور می‌تواند زمان گلدهی و زمان جوانه‌زنی را کاهش داده و عملکرد گل و بنه را در سال اول بهبود بخشد.

One method to improve plant production and control flowering is the use of growth regulators, such as gibberellic acid. In order to investigate the effect of corm priming time of saffron with gibberellic acid (GA3), a factorial experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications at the Agricultural Research Station, University of Tehran, in 2025. Two planting times (late June, late September) and four levels of gibberellic acid (0, 100, 200, and 400 mg.kg-1 ) were considered as treatments in the form of corm priming. The evaluated traits were the number of buds, time to germination, number of flowers, time to flowering, bud-to-flower conversion ratio, dry weight of stigma, and quality traits of saffron stigma. The results showed that priming saffron corms with 100 mg.kg-1 gibberellic acid in late June significantly (α=1%) increased the number of flowers, the bud-to-flower conversion ratio, and the fresh and dry weights of stigma, crocin, and safranal. However, corm priming in late September with 200 mg.kg-1 gibberellic acid resulted in a significant increase (α=1%) in the number of buds, number of flowers, stigma length, fresh and dry weight of stigma, and a significant decrease (α=1%) in the time to flowering onset and germination, although in some traits they were in the same statistical group as the 400 mg.kg-1 level. Overall, the results of this experiment showed that first, corm priming in late June with low levels of gibberellic acid is better, but corm priming in late September with higher levels is beneficial. Secondly, corm priming with 100 mg.kg-1 of the hormone in late June can increase crocin and safranal levels and yield traits, while priming corms in late September can reduce time to flowering and time to germination and improve flower and corm yield in the first year.