تاثیر عصاره اندام‌های زعفران (Crocus sativus L.) بر جوانه‌زنی دانه و رشد نهال زیره و گوجه‌فرنگی

برخی از گیاهان با ترکیبات شیمیایی خود بر رشد گیاهان مجاور تأثیر می‌گذارند. این پژوهش به منظور بررسی اثرات آللوپاتیک بافت‌های هوایی و زیرزمینی زعفران بر شاخص‌های رشد نهال‌های زیره و بذر گوجه‌فرنگی به صورت طرح عاملی مبتنی بر طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. این تحقیق در دانشگاه تربت حیدریه در سال ۲۰۱۷ انجام شد. نتایج نشان داد که اثر عصاره بافت‌ها، غلظت‌ها و تعامل آن‌ها بر طول ریشه، طول ساقه و رشد نهال زیره معنادار نبود، اما اثر قابل توجهی در سطح احتمال ۱٪ بر درصد جوانه‌زنی، نرخ جوانه‌زنی، میانگین زمان جوانه‌زنی، وزن و طول ریشه، ساقه و نهال و قدرت تحریک بذر II داشتند. نتایج همچنین نشان داد که عصاره کورم بیشترین تأثیر را بر بیشتر شاخص‌های رشد بومی داشت.بیشترین میزان جوانه‌زنی در کنترل و تیمارهای عصاره ترکیبی برگ و غده مشاهده شد (به ترتیب ۴.۷۲ و ۴.۷۵) و بیشترین وزن خشک ریشه در عصاره ترکیبی برگ و غده و تیمار با غلظت ۰.۲۵ بود. نتایج بر روی گوجه فرنگی نشان داد که تأثیر عصاره‌های مختلف برگ، غده و ترکیب برگ-غده بر درصد جوانه‌زنی، نرخ جوانه‌زنی، میانگین زمان جوانه‌زنی و وزن و طول ریشه معنادار بود. افزایش غلظت عصاره زعفران باعث کاهش درصد و نرخ جوانه‌زنی، طول ساقه و ریشه، طول و وزن نهال و شاخص‌های شادابی در زیره و گوجه فرنگی شد. در مورد تمامی شاخص‌های رشد، عصاره برگ تأثیر بیشتری داشت. نتایج همچنین نشان داد که افزایش غلظت باعث کاهش درصد و نرخ جوانه‌زنی، طول ساقه، شاخص نهال و شاخص ریشه و بذر در زیره و گوجه فرنگی شد.نتیجه نهایی این پژوهش نشان داد که کشت زعفران در تناوب زراعی باعث ایجاد اثر آللوپاتی بر زیره و گوجه‌فرنگی می‌شود. بنابراین، می‌توان گوجه‌فرنگی را به جای زیره با زعفران تناوب داد.

Some plants with their chemical compounds affect the growth of adjacent plants. This research was carried out in order to investigate the allelopathic effects of above ground and below ground tissues of saffron on seedling growth indices of cumin and tomato seed as factorial layout based on a completely randomized design with four replications. The research was conducted at University of Torbat Heydarieh during 2017. The results showed that the effect of extract tissues, concentration and their interaction were not significant on root length, stem length and seedling of cumin but they had significant effect at 1% probability level for germination percentage, germination rate, mean germination time, weight and length of root, stem and seedling and seed vigor II. The results also revealed that corm extract had the highest impact on most of indigenous growth indices. The highest germination rate was observed in control and leaf- corm extract treatments (with 4.72 and 4.75 seeds per day, respectively) and the highest root dry weight was observed for leaf- corm extract with 0.25 concentration. The results on tomato showed that the effect of leaf, corm and leaf-corm extracts were significant on germination percentage, germination rate, mean germination time and weight and length of root. Increasing in saffron exteract concentration decreased germination percentage, germination rate, shoot, root and seedling length and weight and vigor indeices on cumin and tomato. In the case for all growth indices, the leaf extract was more effective than other tissues. The results also showed that by increasing in concentration caused a reduction in the percentage and rate of germination, shoot length, seedling and root and seed indindices in cumin and tomato. The final result of this research showed that cultivation of saffron with crop rotation induced allelopathy effect on cumin and tomato. Therefore, tomato can be rotated with saffron rather than cumin.