ارزیابی توسعه کشت زعفران در شهرستان آزادشهر (استان گلستان) با تأکید بر پارامترهای اقلیمی

در ایران، زعفران از جهات مختلفی اهمیت دارد، از جمله بازدهی بالای آب، سیستم کشاورزی با ورودی‌های کم، اشتغال و درآمدزایی روستاها و همچنین از نظر توسعه صادرات غیرنفتی. به منظور بررسی عوامل اقلیمی در شهرستان آزادشهر (استان گلستان) برای توسعه کشت زعفران، تحلیل مکانی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) مورد استفاده قرار گرفت. در ابتدا، نقشه‌های موضوعی متغیرهای اقلیمی شامل بارش سالانه، بارش دوره‌های رویشی و رشد، دمای متوسط سالانه، حداکثر دمای دوره‌های رویشی و رشد، حداقل دمای دوره‌های رویشی، رشد و کمینه خواب زمستانه، ساعات آفتابی، رطوبت نسبی و تعداد روزهای سرما فراهم شد. در این تحقیق از داده‌های اقلیمی ۱۳۷ ایستگاه سینوپتیک، اقلیم‌شناسی و باران‌سنج استفاده شد.برای برآورد این متغیرها، از روش‌های ژئواستاتیستی و روش‌های کلاسیک درونیابی شامل کریجینگ، وزن‌دهی معکوس فاصله (IDW) و درونیابی چندجمله‌ای محلی (LPI) استفاده شد و بهترین روش بر اساس RMSE در محیط ArcGIS انتخاب گردید. نتایج نشان داد که کل محدوده بر اساس بارش سالانه به سه کلاس شامل مناطق بسیار مناسب، مناسب و نیمه‌مناسب برای کشت زعفران طبقه‌بندی شد. همچنین، از نظر بارش در مرحله باروری، حدود ۷۴.۴۸٪ از زمین‌های کشاورزی در مرکز و شمال این شهرستان در منطقه نامناسب قرار داشتند. اما برخی متغیرها مانند بارش دوره رشد، دمای متوسط سالانه، حداکثر دمای دوره باروری، حداقل دمای دوره باروری، حداقل دمای دوره رشد، حداقل دمای دوره رکود، ساعات آفتابی و تعداد روزهای یخبندان محدودیتی برای توسعه کشت زعفران نداشتند.ارزیابی نتایج به دست آمده از طریق بررسی میدانی مزارع فعلی زعفران نشان داد که تمام نقاط نمونه‌برداری در مناطق با مناسبیت بالا و مناسب بر روی نقشه‌های اقلیمی قرار دارند. به طور کلی، توسعه کشت زعفران با توجه به متغیرهای اقلیمی در ناحیه جنوبی شهرستان آزادشهر امکان‌پذیر است.

 In Iran, saffron is important in many aspects such as high water productivity, low inputs agricultural system, employment and income generation of villages also in terms of developing non-oil exports. In order to investigation of climatic factors in AzadshahrTownship (Golestan province) for development of saffron cropping, spatial analysis of Geographic Information System (GIS) was used. At first, thematic maps of climatic variables included annual Rainfall, Rainfall of reproductive and growth periods, annual average Temperature, maximum Temperature of reproductive and growth periods, minimum Temperature of reproductive, growth and minimum dormancy periods, sunshine hours, relative humidity and frost days number were provided. In this research, climatic data from 137 synoptic, climatology and rain-gauge stations were used. For estimation of these variables, Geostatistical and classic interpolation methods included Kriging, Inverse Distance Weighting (IDW) and Local Polynomial Interpolation (LPI) techniques were used and the best method was selected according to RMSE in ArcGIS media. The results showed that total boundary was classified based on annual Rainfall in three classes included high suitable, suitable, and semi-suitable zones for saffron planting. Also, in the viewpoint of Rainfall in reproductive phase about 74. 48% of agricultural lands in central and north of this township was located in non-suitable zone. But, some variables such as Rainfall of growth period, annual average Temperature, maximum Temperature of reproductive period, minimum Temperature of reproductive period, minimum Temperature of growth period, minimum Temperature of dormancy, sunshine hours and frost daysnumber had not the limitation for development of saffron cropping. Assessment of obtained results by field survey from current saffron fields were determined that the all sampling points located in high suitable and suitable zones of climatic maps. In general, development of saffron cultivation according toclimatic variablesis possible in south area of AzadshahrTownship.